Farklı kültürlerde karar verme davranışı: Türk ve Japon yöneticiler arasında karşılaştırmalı bir araştırma

Karar verme, ister bireysel ister örgütsel düzeyde olsun modern yaşamın temelini oluşturur. Ekonomik, sosyal ve teknolojik gelişmeler, kişileri aile yaşamları, sağlıkları, eğitimleri, kariyerleri gibi hayatlarına ilişkin önemli kararlar almak zorunda bırakmaktadır. Üstelik alınacak kararı etkileyen faktörler günümüzde niteliksel ve niceliksel olarak çok daha karmaşık hale gelmiştir. Bu durum iş yaşamı açısından daha da kritiktir. Günümüzde iş örgütleri yatırım, araştırma ve geliştirme, kaynakların karmaşık ve belirsiz nitelikteki çevrelerde kullanımı gibi örgütün geleceğine yön verecek önemli kararlarla başa çıkmaya çalışmaktadırlar. Bilgi borbardımanı, zaman baskısı ve karar alternatiflerinin çokluğu altında akıllı dengeler kurma ihtiyacı, karar vermeyi iş yaşamının aktörleri için değerli bir rekabet gücüne dönüştürmüştür. Bu açıdan bakıldığında karar verme konusunun taşıdığı kritik önem, bu alanı uzun bir süredir akademik araştırmacıların ilgi odağı haline getirmiştir. Ancak karar verme ile ilgili bakir kalan bir alan vardır ki o da kültür-karar verme etkileşimidir. Hâlbuki karar verme davranışı içinde bulunulan toplumun bağlamından bağımsız değildir. Üstelik modern dünyanın tanıklık ettiği, iş yerlerinde çeşitliliğin artması, iş faaliyetlerinin gittikçe küreselleşmesi, küresel rekabet koşulları nedeniyle uluslararası ortak girişim ve yatırımların artması gibi entelektüel, ekonomik ve teknolojik dinamikler, kültürün örgütsel ortamlarda davranışı etkileme şekillerini anlamayı bilimsel merakın ötesine taşımış, stratejik bir zorunluluk haline getirmiştir. Bu noktadan hareketle, farklı kültürlerin karar verme davranışı üzerindeki etkisinin incelenebilmesi ve bu yolla Türk tipi bir yönetim ve örgütlenme modeline katkıda bulunmak bu tezin ana odağını oluşturmaktadır. Bu amaçla, çalışmanın araştırma kısmında Türk ve Japon yöneticilerin karar verme davranışları (karar verme tarzları ve karar sürecindeki tutumları), nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birarada kullanılarak incelenmiştir. Çalışmanın bulguları araştırmaya katılan iki toplumun yöneticilerinin farklı karar tarzlarını benimsediklerini ve karar sürecinin farklı aşamalarına odaklandıklarını göstermiştir. Bu farklılıklar kültürel bazı özellikler ile açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma ayrıca, kültür söz konusu olduğunda nitel araştırma yöntemlerinin kullanımının uygunluğuna bir örnek teşkil etmektedir. Bu araştırmanın sonuçları kuramsal ve uygulamaya yönelik nitelikli bilgi üretmenin yanı sıra gelecekteki araştırmalara da yol göstermektedir.