Farklı kültürlerden hastalara bakım veren hemşirelerde kültürel zeka ile tükenmişlik arasında kültürlerarası duyarlılığın aracılık rolü

Bu araştırmada, farklı kültürlerden gelen hastalara bakım veren hemşirelerde kültürel zekâ ile tükenmişlik arasındaki ilişkide kültürlerarası duyarlılığın aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Ocak–Haziran 2025 tarihleri arasında Şanlıurfa Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan 802 hemşire, örneklemini ise dahil edilme ölçütlerini karşılayan 487 hemşire oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Kültürel Zekâ Ölçeği, Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve regresyon temelli aracılık analizinden yararlanılmıştır. Hemşirelerin Kültürel Zekâ Ölçeği ve Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği puan ortalamaları sırasıyla 69,56±13,47 ve 87,13±12,34 olarak saptanmıştır. Maslach Tükenmişlik Ölçeği alt boyutlarına ilişkin puan ortalamaları ise duygusal tükenme için 17,49±9,47, duyarsızlaşma için 5,92±4,39 ve kişisel başarı için 20,92±6,40 şeklindedir. Kültürel zekâ ile kültürlerarası duyarlılık arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca hem kültürel zekâ hem de kültürlerarası duyarlılık ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında negatif; kişisel başarı ile pozitif yönlü anlamlı ilişkiler görülmüştür. Aracılık analizi, kültürlerarası duyarlılığın kültürel zekâ ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasındaki ilişkilerde kısmi aracılık etkisine sahip olduğunu; buna karşın kültürel zekâ ile kişisel başarı arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık rolünün bulunmadığını göstermiştir. Bu bulgular, farklı kültürlerle çalışan hemşirelerde kültürel zekânın tükenmişlik üzerinde önemli bir belirleyici olduğunu ve kültürlerarası duyarlılığın özellikle duygusal tükenme ile duyarsızlaşma üzerinde koruyucu bir ara değişken olarak rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle kültürlerarası duyarlılığın güçlendirilmesine yönelik eğitim ve müdahalelerin, çok kültürlü sağlık hizmetlerinde hemşirelerin tükenmişlik riskini azaltmada etkin bir strateji olabileceği önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kültürel Zekâ, Kültürlerarası Duyarlılık, Tükenmişlik, Hemşirelik, Aracılık Analizi.