Farklı propolis ekstraktlarında stabilite ve raf ömrünün belirlenmesi

Arılardan gelen doğal ürünlere olan talebin artması ve biyoteknolojik faaliyetler, bunların gıdaların korunmasında ve insanların sağlığı üzerindeki yararlı etkilerinde yaygın olarak kullanılmasına olanak sağlamaktadır. Bir arı ürünü olan propolis, arıların kovanlarını korumak için kullandığı malzemedir. Bitki reçineleri, arı mumları ve polenlerden oluşan tutkal benzeri bir maddedir. Propolis günümüzde yaygın şekilde etil alkol, su, propilen glikol, gliserol, zeytinyağı gibi çözücülerde çözündürülerek kullanılır ve biyolojik aktiviteleri her çözücüde farklıdır. Bu tez çalışmasında apiterapi uygulamalarında sıklıkla başvurulan bu ekstraktların üretimini takiben biyolojik aktif özelliklerinin tespit edilerek, raf ömrü çalışmalarının yapılması amaçlanmıştır. Saf su, etil alkol, monopropilen glikol (MPG), polietilen glikol (PEG) ve gliserol ekstraktlarının biyolojik aktiviteleri antioksidan potansiyellerinin belirlenmesi (2,2-difenil-1-pikrilhidrazil radikali (DPPH•); demir indirgeme antioksidan gücü (FRAP) metotları) ile değerlendirilmiştir. Ekstraktların antimikrobiyal aktivitesi gram pozitif (Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Bacillus cereus) ve gram-negatif (Escherichia coli) bakteri ve maya (Candida albicans) suşlarına karşı agar kuyucuk difüzyon metodu ile ortaya konulmuştur. Toplam fenolik madde ve flavonoid içerikleri tespit edilmiştir. Fenolik madde profili ters faz yüksek performanslı sıvı kromatografisi fotodiyot dizisi dedektörü (RP-HPLC-PDA) ile belirlenmiştir. Başlangıç değerleri tespit edildikten sonra ekstraktlara hızlandırılmış stabilite testi uygulanarak testler tekrarlanmıştır. İlk değerler ile hızlandırılmış stabilite sonrası değerler karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırma sonucunda genel olarak fenolik madde içeriğinde, antioksidan kapasitesinde ve flavonoid miktarında istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş olduğu görülmüştür (p≤0.05). Antimikrobiyal aktivite açısından raf ömrü sonunda etanol ekstraktının gram pozitif, gram negatif ve maya suşlarının tümüne karşı etkili olduğu görülmüştür. Raf ömrü uzunluğu ve kalitesi açısından etanol ekstraktının avantajlı olabileceği, bunun yanında polietilen glikol ekstraklarının da değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.