Farklı yüzey bitirme işlemlerinin ve adeziv siman renginin monolitik zirkonyaların optik özellikleri üzerine etkisi

Amaç: Bu in vitro tez çalışmasının amacı, farklı yüzey bitirme işlemleri (glaze, polisaj ve polisaj+glaze) ile iki farklı renkteki adeziv rezin simanların (Universal(A2) ve Translusent(TR)), farklı translüsensi değerlerine sahip monolitik zirkonya materyallerin renk stabilitesi üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Materyal ve Metot: Monolitik zirkonya materyallerinden (4Y-TZP [ST] ve 5Y-TZP [XT]) 15 mm çap ve 1,2 mm kalınlıkta 120 adet disk şeklinde örnek hazırlanmış ve üretici talimatlarına uygun olarak 1450 °C'de sinterlenmiştir Sinterleme sonrasında örneklerin bir yüzeyine glaze, mekanik polisaj veya polisaj sonrası glaze işlemi uygulanarak üç farklı yüzey işlem grubu oluşturulmuştur. Başlangıç renk ölçümleri dental spektrofotometre ile yapılmış, renk verileri CIE Lab* sistemi esas alınarak kaydedilmiştir. Universal ve translusent renklerde seçilen adeziv rezin siman, 0,2 mm kalınlığında standart biçimde hazırlanmıştır. Siman örnekleri yüzey işlemi uygulanmamış zirkonya yüzeylerinin altına yerleştirilerek ikinci renk ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Optik bağlantıyı sağlamak amacıyla gliserin kullanılmış, renk farkı değerleri CIEDE2000 formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Veriler Minitab v14 ve Jamovi v2.3.28 ile analiz edilmiş, Elde edilen sonuçlar, yüzey işlemi, materyal türü ve siman rengi değişkenlerine bağlı olarak üç yönlü ANOVA ve Tukey testleriyle istatistiksel olarak değerlendirilmiştir (p<0.05). Bulgular: Ortalama renk değişim değerleri (ΔE₀₀); hem zirkonya materyali (p=0.011), hem yüzey işlemi (p=0.006) hem de siman rengi (p=0.001) açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar göstermiştir. Polisaj sonrası glaze uygulanan örneklerde ΔE₀₀ değerleri (1,60±0,27), diğer iki yüzey işlem grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. 4Y-TZP içerikli ST blokların ΔE₀₀ ortalamaları (1,56±0,30), 5Y-TZP içerikli XT bloklara(1,44±0,25) göre daha yüksek bulunmuştur. TR siman grubunun renk farkı değerlerinin(1,58±0,33), A2 siman grubuna kıyasla(1,42±0,21) daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Blok tipi ile yüzey işlemi arasındaki etkileşim anlamlı bulunurken (p=0.002), diğer ikili ve üçlü etkileşimler istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0.05). Sonuç: Bu çalışma, zirkonya restorasyonlarda estetik başarının yalnızca materyal seçimine değil; uygulanan yüzey işlemi ve siman rengi gibi faktörlere de bağlı olduğunu ortaya koymuştur. Polisaj sonrası glaze uygulamasının daha yüksek ΔE değerlerine yol açması, bu yöntemin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. ST*Polisaj*TR grubu hariç tüm değerler algılanabilir sınırların üzerinde, kabul edilebilir sınırların içerisinde bulunmuştur (0,8<ΔE<1,8). ST blok, XT bloklara kıyasla daha yüksek renk değişimi sergilemiş; benzer şekilde, TR siman kullanımı A2 simana kıyasla daha belirgin renk farklılıklarına neden olmuştur. Bu sebeple siman ve materyal seçiminin önemi tekrar gösterilmiş olup, klinik kullanım öncesinde değerlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: monolitik zirkonya, rezin siman, renk, yüzey işlemleri.