Fasulyede bazı antioksidanların tuz stresini azaltıcı etkilerinin incelenmesi

Bu tez çalışmasında iklim odası koşullarında fasulye (Phaseolus vulgaris) yetiştiriciliğinde antioksidanların tuz stresini azaltıcı etkileri incelenmiştir. Çalışmada tuz stresine dayanıklı (BN150) ve duyarlı (BN16) iki farklı genotip kullanılmıştır. Çalışmada ilk olarak 25 mM NaCl konsantrasyonu daha sonra final konsantrasyonu 35 mM NaCl konsantrasyonu ve 100 mM glisin betain, 100µM jasmonik asit, 100 µM nitrik oksit, 100 µM melatonin, 0,5 mM salisilik asit ve 200 ppm potasyum silikat antioksidanları kullanılmıştır. Fasulye bitkilerine uygulanan antioksidanların stoma iletkenliği, membran zararlanma indeksi, yaprak oransal su içeriği ve yaprak su potansiyeli gibi fizyolojik parametreler üzerinde tuz stresinin bitki yaprak dokularında oluşturduğu yıkıcı etkiyi azalttığı belirlenmiştir. Tuz stresi koşullarında azalan klorofil a, klorofil b ve toplam klorofil konsantrasyonları antioksidan uygulamaları ile artmıştır. Tuz stresi, ROS seviyelerini artırır ve lipid peroksidasyonuna yol açar ve zincir reaksiyonu tetikleyerek lipidleri yok eder ve lipid radikallerini oluşturur sonucunda oksidatif stresin önemli bir biyomarkeri olarak kabul edilen malondialdehit (MDA) üretir. Çalışmada kullanılan antioksidanlar MDA miktarı üretiminde ciddi azalmalar sağlamıştır. Çalışmada kullanılan antioksidanlar tuz stresi koşullarında bitki dokularında artış göstererek antioksidatif savunma sistemi oluşturan, fenol, flavonoid, prolin, askorbat peroksidaz ( APX), glutatyon redüktaz (GR) aktivitelerini artırarak oksitadif hasarı azaltmıştır. Antioksidanlar bitki boyu, bitki ağırlığı, yaprak sayısı ve gövde çapı gibi bitki büyüme parametreleri üzerinde tuz stresinin etkisini azaltmıştır. Tuz stresi altında yetiştirilen fasulye bitkilerinin yapraklarında N, P, K, Ca, Mg makro besin elemntleri ile Zn, Cu, Fe mikro besin elementlerinin konsantrasyonları antioksidan uygulamları ile artış göstermiştir. Tuz stresi koşullarında artış gösteren Na ve Cl konsantrasyonları antioksidan uygulamaları ile azalış göstermiştir. Tuz stresi altında yetiştirilen fasulye bitkilerinde antioksidan uygulamalarının bitki büyüme parametreleri, fizyolojik parametreler ve antioksidan aktiviteleri üzerine olumlu etki yaptığı ve stresin olumsuz etkisini azalttığı belirlenmiştir.