Fazla kilolu ve obez çocuklarda demir ve lipit metabolizması arasındaki ilişki

Giriş ve Amaç: Obezite, enerji dengesindeki bozulma sonucunda vücut yağ kitlesinde artışla karakterize kronik, inflamatuvar bir hastalıktır. Obezite prevelansının artma eğiliminde olması ve görülme yaşının giderek azalması, obezite ile ilişkili komplikasyonların sıklığını da artmıştır. Obezite, kardiyovasküler hastalık için bağımsız bir risk faktörü iken, dislipidemi gibi komorbiditelerin varlığı riski daha da artırmaktadır. Ayrıca obeziteye bağlı kronik inflamasyonun demir metabolizması üzerinden lipit dengesini olumsuz yönde etkilediği de gösterilmiştir. Hepsidin demir metabolizmasının merkezi düzenleyicilerindendir. Kronik inflamasyon sırasında artan hepsidin, barsak endotelinden demir emilimini engelleyerek retiküloendotelyal sistem hücrelerinde demir birikimine neden olur. Artan demir yükü inflamasyon ve oksidatif stres yoluyla lipit metabolizmasını olumsuz etkileyerek aterosklerotik plak gelişimine katkı sağlar. Bu çalışmanın amacı fazla kilolu ve obez çocuklarda kronik inflamasyonun demir ve lipit metabolizması üzerindeki etkisini araştırmak ve aralarındaki ilişkiyi belirleyebilmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğine 01.08.2019 ile 03.11.2020 tarihleri arasında başvuran, 12-18 yaş arasında, 51 fazla kilolu, 61 obez ve 50 sağlıklı kontrol alınmıştır. Gruplar arasında sosyodemografik ve antropometrik özellikler, lipit profili, demir parametreleri, hsCRP, hepsidin ve sTfR düzeyleri incelenmiştir. Bulgular: Obez grupta diğer gruplara kıyasla daha düşük serum demiri, demir/hepsidin oranı ve daha yüksek TIBC değerleri bulunmuştur (p:0,03, p:0,014, p:0,02). Gruplar arasında hepsidin ve sTfR düzeylerinde arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p:0,667, p:0,136). hsCRP düzeyi obez ve fazla kilolu grupta kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,01). Obez grupta 25 (%40)hasta, fazla kilolu grupta 13 (%25) hasta dislipidemik bulunmuştur. Obez grupta hepsidin ile total kolesterol ve LDL kolesterol arasında pozitif korelasyon (r:0,303 p:0,019, r:0,330 p:0,010), demir ve HDL arasında negatif korelasyon izlenmiştir (r:-0,258 p:0,049). Sonuç: Obez çocuklarda serum demir düzeyinin sağlıklı kontrollere göre daha düşük olduğu; bunun da demir eksikliği nedeniyle olmayıp kronik inflamasyondan kaynaklandığı düşünüldü. Çocukluk çağı obezitesindeki kronik inflamasyonun serum hepsidin seviyelerini artırmadığı ve bu yolla lipit metabolizmasını olumsuz etkilemediği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: obezite, dislipidemi, demir, hepsidin