Federal Almanya'da dini sosyal hizmet uygulamaları islâmi sosyal hizmet yaklaşımı

Araştırmanın bütün evreleri, temel yaklaşımları, Batı Avrupa ülkeleri arasında gerek ülkenin sosyal sistemi ve gerekse "demokrasi ve sosyal refah devleti" yaklaşımlarında oldukça başarılı, öncü bir ülke konumunda kabul görmüş olan Federal Almanya'nın geneli dikkate alınarak dokuz eyaletinde araştırmalar yürütülmüştür. Bu anlamda Almanya, mikro, mezzo, exo ve makro düzeyli post-pozitivist temelli sosyal yapılanması ile gerek "sosyal hizmet" ve gerekse "sosyal kurumlar" bağlamında, Avrupa Birliği üye ülkelerin birliğin sosyal yapısına entegrasyonlarının sağlanmasında ve "kurumsal kimlik"lerinin oluşturulmasında belirleyici bir motor gücü konumundadır. II. Dünya savaşı sonrasında, 19. yüzyılın pozitivist sosyal akımlarına "Eleştirel Teoriler (Kritische Theorie)" ile karşılık veren Almanya, 1923 yılında "Frankfurt Okulu (Frankfurter Schule)" üzerinden kendi değerlerine özgü yeni post-pozitivist sosyal teoriler geliştirmiştir. Bu değişim/gelişim Almanya'nın ve bazı Batı Avrupa ülkelerinin sosyal sistemlerinin güçlü ve başarılı olmalarında büyük etken olmuştur. Federal Anayasanın ilk maddesi "İnsan onuru ve haysiyetinin dokunulmazlığı"dır. Değiştirilmesinin teklifi dahi yapılamayacak olan anayasanın 20. Maddenin 1. fıkrasında "Federal Almanya Cumhuriyeti Demokratik ve Sosyal bir Federal Devlettir" (BPB, 1949) ibarelerine yer verilmiştir. Anayasanın ilgili bu maddeleri, "Evrensel İnsan Hak Sözleşmeleri" ve İslâmın "Vecibe-Hak Temelli Sözleşmeler"i dikkate alınarak inovatif bir "İslâmi Sosyal Hizmet Yaklaşımı" geliştirilmeye çalışılmıştır. Yaklaşımı geliştirilirken Federal sosyal sistemi içerisinde sosyal hizmet uygulamalarını organize eden "BAGFW-Serbest Sosyal Hizmetler Federal Çalışma Topluluğu" (BAGFW, 2019) ve bu topluluğun çatısı altında organize olmuş 3'ü seküler, 3'ü de dini sosyal hizmet kurumu olan yapılanmalar detaylı incelenmiştir. Bu bağlamda Federal Almanya'da Müslümanların BAGFW'nin çatısı altında bulunan kurum ve kuruluşlardan değer temelli hizmetlerden hangi ölçüde istifade edebildikleri araştırılmıştır. Federal sosyal sistemin "en güzel ve en değerli (Ahsen)" yaratılmış olan "İnsan"ın hangi değer temelli yaklaşımlarla kabul görebildiği uygulanmakta olan dini ve seküler sosyal hizmet yaklaşımları üzerinden ortaya konulmasına gayret edilmiştir. Araştırmada nitel yöntemli "Mülakat Görüşme Teknikleri" kullanılarak Federal Almanya'da uygulanmakta olan sosyal hizmet yaklaşımları bilimsel yöntemler üzerinden bulgulara ulaşılmış ve analizleri gerçekleştirilmiştir. Dolayısı ile önce araştırmanın kimliği ve metodolojisi oluşturulmuştur. Federal Almanya'nın sosyal refah sistemi, sosyal hizmetlerin teori ve kavramları ve bu bağlamda Müslümanlara yönelik palyatif destek/bakım hizmetlerine ilişkin bulguların yansıtılmasına özen gösterilmiştir. Müslümanların Almanya'ya göçleri konusuna kısa tarihsel bir bakış ile göç ve sosyal politikalar, buna bağımlı sosyal güvenlik ve sosyal hizmet yapılanmaları ele alınmıştır. Elde edilen nitel bulguların analizleri üzerinden "Federal Almanya'da İslâmi Sosyal Hizmet Yaklaşımı"nın nedenli gerekliliği sosyal teori ve kavramlardan hareket ederek ortaya konulmaya çalışılmıştır. Henüz bu anlamda bir bilimsel çalışma yapılmamış olması gerek araştırmayı ve gerekse multidisipliner anlamda bir "AHSEN-İslami Sosyal Hizmet"i önemli kılmaktadır. Anahtar Kelimeler; İslâmi Sosyal Hizmet, Ahsen Sosyal Hizmet, Federal Almanya, Sosyal Politika, İnsan Hakları