Fen bilgisi öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik inançlarının, mesleki kaygılarının ve tutumlarının mesleklerine yönelik hazırbulunuşluk düzeylerine etkisi

Öğretmenler eğitimin temel yapısını oluşturan en önemli unsurlardan biridir. Öğretmen eğitimi, öğretmen istihdamı ve öğretmenlik mesleğinin geleceği büyük önem taşımaktadır. Özellikle fen bilgisi öğretmenleri, bilim okuryazarı bireyler yetiştirmede ve yeni neslin bilimsel düşünme becerilerinin geliştirilmesinde kritik rol oynamaktadır. Bu araştırmanın amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik inançlarının, mesleki kaygılarının ve tutumlarının öğretmenlik mesleğine yönelik hazırbulunuşluklarına etkisini belirlemektir. Araştırmada, nitel ve nicel yaklaşımların bir arada kullanıldığı karma yöntem tercih edilmiştir. Çalışma grubunu, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Fen Bilgisi Öğretmenliği son sınıfta öğrenim gören öğretmen adayları (n=29) oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Öğretmenlik adaylarına yönelik mesleki kaygı", "Öğretmenlik mesleğine yönelik tutum", "Öğretmen öz-yeterlik ölçeği" ve "Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik hazırbulunuşluklarını belirleme anketi" kullanılmıştır. Nicel verilerin betimsel analizi yapılmış, ardından ölçek puanları arasındaki korelasyon incelenmiştir. Nitel veriler ise içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Nicel bulgulara göre, öğretmen adaylarınım öğretmenlik öz-yeterlik inançları ile mesleki kaygıları ve mesleki tutumları ile mesleki kaygıları arasında orta düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının en çok atanma kaygısı yaşadıkları, tüm katılımcıların mesleki öz-yeterlik inançlarının yüksek olduğu ve mesleki tutumlarının genel anlamda yüksek olduğu tespit edilmiştir. Nitel bulgulara göre öğretmen adayları, öğretmenliği genellikle yenilikçi öğretmen modeli ile tanımlamış, mesleği sevdikleri ve topluma katkı sağlamak için seçtiklerini belirtmişlerdir. Katılımcılar, iletişim ve sosyal becerilerinin güçlü yönleri olduğunu, mesleki başarı için ise diksiyon eğitimine ve deneyimli öğretmenlerin desteğine ihtiyaç duyduklarını ifade etmişlerdir. Bu çalışma, fen bilgisi öğretmen adaylarının mesleğe yönelik duygusal, bilişsel ve davranışsal yönlerini bir arada ele alması bakımından literatüre katkı sağlamaktadır. Ayrıca, öğretmen yetiştirme politikalarının geliştirilmesine rehberlik edebilecek önemli veriler sunmaktadır. Öğretmen adaylarının mesleki kaygılarını azaltmak amacıyla, öğretmen istihdamına yönelik uzun vadeli planlamaların yapılması ve öğretmen yetiştirme programlarında alan bilgisi ile uygulama derslerine daha fazla yer verilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Mesleki kaygı, mesleki tutum, öğretmen öz-yeterliliği, mesleki hazırbulunuşluk, Fen bilgisi öğretmen adayları