Fen bilimleri dersinde yazma kaygısı: Ortaokul öğrencilerinin görüşlerine dayalı bir araştırma

Bu tez, ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersinde yürütülen yazma etkinliklerine yönelik kaygı düzeylerini ve bu kaygının bireysel ve çevresel belirleyicilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın katılımcılarını 2024-2025 eğitim öğretim yılında Ankara ili Sincan ilçesine bağlı bir devlet okulunda öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada betimsel tarama yöntemi kullanılmış olup nicel ve nitel veriler birlikte toplanmıştır. Nicel veriler Karakuş-Tayşi ve Taşkın (2018) tarafından geliştirilen "Ortaokul Öğrencileri İçin Yazma Kaygısı Ölçeği" aracılığıyla 1290 öğrenci üzerinden toplanmıştır. Ölçek, 5'li likert tipi bir ölçme aracıdır ve toplam 15 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin analizi için t testi ile tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Nicel bulgular sonucunda yazma kaygısının cinsiyet, akademik başarı, kitap okuma ve yazma alışkanlıkları, ebeveynlerin eğitim düzeyi, proje çalışmaları ve günlük tutma gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Görüşme formu uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanmış olup ön uygulama sonrasında nihai şekli verilmiştir. Nitel veriler, nicel veri toplama sürecinde öğrencilere uygulanan ölçek sonuçlarına göre yüksek, orta ve kaygı düzeyine sahip rastgele seçilmiş olan 24 öğrenciden elde edilmiştir. Her bir soruya ilişkin ana temalar belirtilmiş ve alt kodlar oluşturulmuş olup, bu kodlar ısı haritalarına dönüştürülerek görsel olarak sunulmuştur. Isı haritaları, temalar ve alt kodların kaygı düzeyine göre nasıl farklılık gösterdiği açık bir şekilde gösterilmiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin yazma yeterliğine ilişkin öz algılarını, yazma sürecinde yaşadıkları duyuşsal deneyimleri ve karşılaştıkları güçlükleri ortaya koyarak yazma kaygısının çok boyutlu yapısını gözler önüne sermektedir. Araştırma bulguları, fen bilimleri öğretiminde yazma etkinliklerinin öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal gelişimini destekleyecek biçimde yapılandırılması ve yazma kaygısını azaltmaya yönelik pedagojik stratejiler geliştirilmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Bu bağlamda çalışma, fen bilimleri eğitiminde yazma becerilerinin geliştirilmesi ve yazma temelli öğrenmenin etkinliğinin artırılması yönünde önemli katkılar sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yazma Kaygısı, Fen Bilimleri Dersi, Ortaokul Öğrencileri, Yazma Etkinlikleri, Kaygı