Fen bilimleri öğretmenlerinin Covid–19 salgını sürecinde çevrim içi uzaktan eğitime yönelik yeterlilik ve tutumlarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı bir anda sekteye uğrayan geleneksel eğitimin yerine hızlı bir biçimde adapte olunmaya çalışılan çevrim içi uzaktan eğitime yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin tutumları ve yeterliliklerinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda fen bilimleri öğretmenlerinin Covid–19 salgını sürecinde çevrim içi uzaktan eğitim yeterlilik ve tutumlarının çeşitli değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Tarama modeli ile gerçekleştirilen çalışmanın örneklemi İstanbul ilinde devlet veya özel kurumlarda çalışan 253 fen bilimleri öğretmeninden oluşmaktadır. Özellikle pandemi koşullarıda göz önüne alınarak örnekleme daha kolay ulaşabilmek için örneklem seçkisiz örnekleme yöntemlerinden "uygun örnekleme yöntemi" ile oluşturulmuştur. Yapılan araştırma dâhilinde katılımcılara ilişkin yaş, eğitim durumu, cinsiyet, mezun olunan fakülte, kurum ve okuldaki hizmet süresi, pandemi öncesi uzaktan eğitime ilişkin bilgi, pandemi öncesi öğrenci veya öğretmen olarak bir uzaktan eğitim uygulamasına katılım, bilgisayar kullanıcısı olarak seviye değişkenleri ile ilgili bilgiler demografik form ile uzaktan eğitime yönelik tutumlar ise Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği ile çevrim içi uzaktan eğitim yeterlilikleri ise Çevrim İçi Uzaktan Eğitim Öğretmen Yeterlilikleri Ölçeği ile toplanmıştır. Yapılan çalışmada analizler PASW 18.0 paket programı ile yüzde ve frekanslar hesaplanarak betimsel istatistikler sunulmuştur. Bunun yanında grup ortalamaları arasındaki farkların karşılaştırılması için bağımsız örneklem t – testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA analizinde farkın hangi gruplar arasındaki farktan kaynaklandığını belirlemek için Tukey HSD testi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda fen bilimleri öğretmenlerinin yaşlarının 22 ile 63 arasında değiştiği ve uzaktan eğitime ilişkin tutumlarının orta düzeyde olduğu görülmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime karşı tutum toplam puanlarının mezun olunan fakülte ve eğitim durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı görülmektedir. Lisansüstü eğitim alan öğretmenlerin puan ortalamalarının lisans mezunlarına göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Aynı zamanda eğitim fakültesinden mezun öğretmenlerin puanlarının ortalamaları eğitim fakültesi haricinde fakültelerden mezun olanlara göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Uzaktan eğitimin avantajları alt boyutunda da benzeri bir bulguya rastlanmıştır. Uzaktan eğitimin sınırlılıkları alt boyutunda ise erkek öğretmenlerin puan ortalamalarının kadın öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerinden 1 ile 5 hizmet yılına sahip olanların uzaktan eğitime ilişkin tutum toplam puan ortalamasının 21 ve üstü hizmet yılına sahip olan öğretmenlerin puan ortalamasından daha yüksek olduğu görülmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerinin çevrim içi yeterliliklerinin ise yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Yine çalışmadan elde edilen bulgulara göre fen bilimleri öğretmenlerinin çevrim içi öğretmen yeterlilikleri toplam puanlarıyla eğitsel yazılım geliştirme, uzaktan eğitim uygulamaları, içerik, öğretimi planlama ve uygulama, zaman alt boyutları ile cinsiyet, kurum, eğitim durumu ve mezun olunan fakülte açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ayrıca teknoloji, iletişim, web tabanlı eğitime yönelik tutum alt boyutları ile cinsiyet, kurum ve eğitim durumu açısından anlamlı bir fark bulunamazken, eğitim fakültesi mezunu olan öğretmenlerin puan ortalamalarının eğitim fakültesi dışından mezun olan öğretmenlerin puan ortalamalarından yüksek olduğu görülmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerinden 1 ile 5 hizmet yılına sahip olanların uzaktan eğitime ilişkin yeterlilik toplam puan ortalamasının ve teknoloji toplam puan ortalamasının 21 ve üstü hizmet yılına sahip olan öğretmenlerin puan ortalamasından daha yüksek olduğu görülmektedir. Fakat uzaktan eğitim uygulamaları, öğretimi planlama ve uygulama, iletişim, zaman, içerik alt boyutlarında hizmet süresi açısından fark bulunmamıştır. Sonuç olarak lisansüstü eğitim alan, eğitim fakültesinden mezun ve hizmet yılı 1 ile 5 yıl arasındaki fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime ilişkin tutumlarının ve çevrim içi uzaktan eğitim yeterliliklerinin daha yüksek olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Uzaktan Eğitim, Fen Bilimleri Öğretmenleri, Tutum, Yeterlilik, Covid-19.