Fen eğitimi alanında Argümantasyon Tabanlı Bilim Öğrenme (ATBÖ) yaklaşımı ile ilgili araştırmalar üzerine bir içerik analizi

Bilimsel araştırmalar, fen bilimleri eğitiminde gelişimin ön şartıdır. Buna ek olarak bir bilim dalında yapılan araştırmalara ait olan nicelik ve nitelik bilgisi, söz konusu bilim dalı hakkındaki bilgileri belirtir. Dünyada öne çıkmış ülkelerin eğitime verdiği değer bilinen bir gerçektir. Bilimin ve fenin önemi gelişen günümüz dünyamızın bir parçasıdır. Bilimsel tartışma aynı zamanda Argümantasyon demektir (Jiménez-Aleixandre ve Erduran 2007). Bireylerin bilimsel tartışmalara katılmalarını sağlayarak ve doğru kararlar verebilmeleri için bilimsel tartışma yöntemlerini kullanmaları gerekir (Kaya ve Kılıç 2008). Bununla birlikte argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımı ile öğrencilerin karşılıklı tartışması, bilgiyi incelemesi, diğer kişilerin fikirlerini sorgulaması, daha sonra yorumlayabilmesi; yani öğrencilerin aktif bir şekilde katılım sağlaması ve sınıf içinde birbirlerini etkileyip bir öğrenme ortamı oluşturması lazımdır (Baydaş, Yeşildağ Hasançebi ve Kilis 2018). Bu araştırma kapsamında fen bilimlerieğitimi alanında Argümantasyon Tabanlı Bilim Öğrenme (ATBÖ) yaklaşımının, 2010-2021 tarihleri arasında tamamlanmış doktora tezleri ve yüksek lisans tezlerinin çeşitli değişkenler bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmada, doküman incelemesi yöntemi ile nitel araştırma yaklaşımı uygulanmıştır. İçerik analizi sözlü, yazılı ve diğer gereçlerin objektif ve sistemli biçimde irdelenmesine imkân sağlayan bilimsel bir işlemdir. Bu amaç kapsamında, fen bilimleri eğitimi alanında tamamlanmış olan doktora tezleri ve yüksek lisans tezlerinin bir listesi çıkarılmıştır. Yapılan incelemeler de, ATBÖ konusunda 11 adet doktora tezi ve 27 adet yüksek lisans tezi olmak üzere toplamda 38 adet kaynağa ulaşılmıştır. Söz konusu tezlerin birçoğuna doğrudan ulaşılmış olup, ulaşım imkânı olunmayan durumlarda, tezler araştırmacıların kendilerinden ya da danışmanlarından temin edilmiştir. Bu aşamadan sonra ise bilgiler düzenlenmiş, temalara göre kümelenmiş ve uygun olduğu durumlarda veriler sayısallaştırılarak ifade edilmiştir. Araştırmanın amacını oluşturan bu kaynaklar içerik analizi kapsamında, yayın türü, yayın yılı, yapıldığı kurumlar, araştırmanın alanı, katılımcı türü, katılımcı büyüklüğü, araştırma yöntemi, araştırma konuları, örneklem seçim yöntemi, araştırmalarda kullanılan veri toplama araçlarının dağılımı, veri analiz yöntemi dağılımı, tezi tamamlayanların cinsiyetleri, danışmanların unvanları, sayfa sayıları" bakımından incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda; fen eğitimi alanında argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımı alanında 2010 yılından 2021 yılına kadar 38 tez (11 doktora - 27 yüksek lisans) kaynağına ulaşılmıştır. En fazla tezin 2019 yılında yayınlandığı görülmektedir. Fen eğitimi alanında yayınlanmış ATBÖ yaklaşımı ile ilgili tezlerin yapıldığı kurumlara göre dağılımı 8 adet tez ile en fazla Kastomonu Üniversitesi'nde üretildiği tespit edilmiştir. Çalışmaların araştırma alanında en fazla fen bilgisi eğitimi tespit edilmiştir. Araştırmaların örneklem düzeyi olarak en çok ortaokul düzeyi belirlenmişken, okul öncesi düzeyinde hiç çalışma yapılmadığı görülmektedir. Fen eğitimi alanında ATBÖ konusunda Türkiye'de 2010-2021 yılları arasında yayımlanmış araştırmaların en çok 31-100 kişilik katılımcı grupları (f=26) ile yapıldığı görülmüştür. Araştırma konularına göre dağılımına bakıldığında, 15 araştırmada akademik başarı, 10 araştırmada beceri ve 7 araştırmada tutum olduğu tespit edilmiştir. Örneklem seçim yöntemine göre en çok "amaçlı" örnekleme (f=17) yapıldığı görülmüştür. Veri toplama aracına göre başarı testi (f=22), anket (f=5), ölçek (f=3), gözlem (f=2) ve test (f=2) olduğu görülmüştür. Araştırmalarda en çok tercih edilen veri analizi teknikleri sırasıyla t-testi (f=19), ANOVA (f=12), ANCOVA (f=6), içerik analiz (f=5) olduğu görülmüştür. Araştırma çalışmalarının sayfa sayılarının dağılımına bakıldığında; en çok 101-150 (f=11) sayıları tespit edilmiştir.1-50 arsında sayfa sayısına rastlanmamıştır. Araştırma bulgularından hareketle; tez danışmanlarından doçent doktor, tezlerin daha çok karma ağırlıklı olduğu ve tezleri tamamlayan bayanların yüzdesinin erkeklerden fazla olduğu ortaya çıkmıştır.