Fen eğitiminde laboratuvar konulu makalelerin bibliyometrik analizi

Bu çalışmada, fen eğitiminde laboratuvar konulu, WoS veri tabanında yayımlanan akademik makalelerin bibliyometrik özellikleri analiz edilerek değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında kullanılan bibliyometrik veriler, WoS veri tabanından elde edilmiş olup, tarama süreci 1980-2023 yılları ile sınırlandırılmıştır. Tarama kapsamına alınan indeksler SCI-Expanded ve SSCI olarak belirlenmiştir. Tarama sürecinde, "science education" ve "laboratory" anahtar kelimeleri hem başlık hem de içerik düzeyinde aranmıştır. Yapılan analiz sonucunda, "Eğitim/Eğitim Araştırmaları" ve "Eğitim Bilimsel Disiplinler" kategorilerinde yer alan toplam 8.853 çalışmaya ulaşılmıştır. Bu çalışmalar, İngilizce yazılmış olma, SCI-Expanded ve SSCI indekslerinde taranıyor olma, 1980-2023 yılları arasında yayınlanmış olma kriterlerlerine göre yapılan eleme sonucunda 1.102 çalışma incelemeye alınmıştır. Sadece makale türünde olan çalışmalar filtrelendiğinde ise 1.046 çalışmaya ulaşılmıştır. Elde edilen 1.046 makale içerik olarak gözden geçirilmiş ve çalışmanın amacına uygun olduğu değerlendirilen 679 makale veri seti oluşturulmuştur. Elde edilen makalelerin yıllara göre sayısal dağılımı, en çok atıf alan makaleler, en çok kullanılan anahtar kelimeler, özet bölümlerinde sık tekrarlanan kelimeler, etkin araştırmacılar, etkin dergiler ve etkin ülkeler başlıklarında analiz edilmiştir. Çalışmada makalelerde en sık tekrarlanan anahtar kelimeler ile en çok atıf alan yayınların ilişkilerini görselleştirme amacı ile bibliyometrik haritalama tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda fen eğitiminde laboratuvar alanına yönelik en fazla makalenin 2023 yılında (68 makale) yayınlandığı belirlenmiştir. En çok atıf alan makalenin 1.196 atıf ile "The laboratory in science education: Foundations for the twenty-first century" başlıklı makale olduğu görülmüştür. Bununla birlikte en popüler yazarın Avi Hofstein, en etkin derginin "International Journal of Science Education" dergisi, en sık kullanılan anahtar kelimenin "science education" olduğu görülmüştür. Özet bölümlerinde en sık kullanılan kelimenin "student", en etkin ülkenin ABD olduğu görülmüştür. Ayrıca, çalışmanın bulguları ışığında bu alanda bibliyometrik çalışmaların belirli zaman aralıklarında yapılması gerektiği gibi bazı önerilerde de bulunulmuştur. Bu çalışmanın, konuya ilişkin araştırmaların gelişimine katkı sağlayarak tekrar eden araştırmaların önüne geçebileceği ve araştırmacılara rehberlik ederek onların çalışmalarına yön vermelerine yardımcı olacağı düşünülmektedir.