Fibromiyalji sendromlu hastalarda diyet antioksidan kapasitenin, kronotipin, uyku bozukluğunun ve oksidatif stres parametrelerinin değerlendirilmesi

Bu araştırma fibromiyalji sendromu (FMS) olan ve olmayan bireylerin diyet antioksidan kapasitesi, kronotip, uyku bozukluğu ve oksidatif stres parametrelerinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. FMS tanısı almış (FMS grubu) 39 birey ile FMS tanısı almamış (kontrol grubu) 39 sağlıklı birey olmak üzere toplam 78 gönüllü birey ile çalışma yürütülmüştür. Araştırma verileri anket yöntemi ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Bireylerin günlük diyet enerji ve besin ögesi alımları 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıt yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir. Bireylerin diyet antioksidan kapasiteleri (DTAS) antioksidan besin tüketim sıklığı verilerinden elde edilmiştir. Bireylerin rutin biyokimyasal bulguları ve serum antioksidan/oksidan durumlarının değerlendirilmesi için toplam antioksidan kapasitesi (TAS), toplam oksidan kapasitesi (TOS), dinamik tiyol disülfit dengesi (nativ tiyol, toplam tiyol, nativ/toplam tiyol, disülfit, disülfit/nativ tiyol ve disülfit/toplam tiyol) ile iskemi modifiye albümin (İMA) parametreleri analiz edilmiştir. Uyku kalitelerinin belirlenmesi için bireylere Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), kronotiplerinin belirlenebilmesi için Sabahçıl Akşamcıl Ölçeği (MEQ), depresyon durumlarının belirlenebilmesi için Beck Depresyon Envanteri (BDE) kullanılmıştır. FMS grubunun hastalık durumlarının değerlendirilmesi için Fibromiyalji Etki Anketi (FIQ) ve Görsel Analog Skalası (VAS) hesaplanmıştır. FMS grubundaki kadın bireylerin günlük diyetle çözünmez posa, E vitamini, K vitamini ve folat alımları (sırasıyla 11.7±4.56 g, 18.2±9.12 mg, 109.5±119.31 mcg, 290.8±100.33) kontrol grubundaki kadınların ortalamalarından (sırasıyla 9.5±3.71 g, 12.7±6.10 mg, 80.8±80.43 mcg, 250.6±132.05 mcg) anlamlı olarak daha yüksek bulunurken A vitamini daha düşük (sırasıyla 1015.7±558.53 mcg, 1218.1±100.33 mcg) bulunmuştur (p<0.05). FMS grubundaki kadınların DTAS (ORAC ve FRAP) değerleri ortalamasının kontrol grubundaki kadınlardan anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur (sırasıyla 7.6±2.48 mmol ve 4.5±1.72 mmol; 7.4±2.45 ve 4.2±1.44, p<0.05). TAS ortalaması gruplar arasında anlamlı bir fark göstermezken, FMS grubunun TOS ortalaması (5.7±0.27 µmol H2O2 Eq/L) kontrol grubuna göre (5.8±0.28 µmol H2O2 Eq/L) anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0.05). FMS grubundaki hastaların kontrol grubuna göre tiyol disülfit dengesi ve İMA değeri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). FMS grubundaki kadınların kontrol grubundaki kadınlara göre PUKİ ve BDE genel puanı ortalaması anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla 4.8±3.45 ve 13.2±8.29; 2.6±3.39 ve 6.5±6.96, p<0.05). FMS grubundaki hastaların kontrol grubuna göre MEQ puan ortalamasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). FMS grubunun nativ tiyol ve toplam tiyol değerleri ile FIQ değerleri (sırasıyla r=-0.353 ve r=-0.345, p<0.05) ve VAS hareket puanı (sırasıyla r=-0.494 ve r=-0.489, p<0.05) arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunurken disülfit değerleri ile BDE değerleri (r= -0.336, p<0.05) ve MEQ puanları (r=-0.336, p<0.05) arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). FMS grubunun ORAC ile FIQ değerleri (r=0.471, p<0.05) ve BDE puanları (r=0.428, p<0.05) arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki belirlenirken MEQ değerleri ile TOS değerleri (r=-0.317, p<0.05) arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0.05). Lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre bireylerin PUKİ puanı (OR=1.232; %95 güven aralığı: 1.056-1.436), BDE puanı (OR=1.123; %95 güven aralığı: 1.048-1.204) ve BKİ değeri (OR=1.124; %95 güven aralığı: 1.007-1.255) FMS olma durumu ile ilişkili bulunmuştur (p<0.05). Diyetle günlük omega-3 alımı (OR=0.211; %95 güven aralığı: 0.045-0.981), omega-6 omega-3 oranı (OR=0.765; %95 güven aralığı: 0.602-0.971), selenyum (OR=1.052; %95 güven aralığı: 1.001-1.107), çinko (OR=1.250; %95 güven aralığı: 1.053-1.483) ve E vitamini (OR=1.232; %95 güven aralığı: 1.066-1.424) alımı FMS olma durumu ile ilişkili olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç olarak, bu çalışma FMS'li bireylerde diyet antioksidan kapasitesinin yüksek, uyku kalitesi ve depresyon düzeylerinin ise kontrol grubuna göre kötü olduğunu göstermiştir. Tiyol-disülfit dengesi ve oksidatif stres parametreleri FMS'nin etkileriyle ilişkilendirilmiştir. Bu sonuçlar, FMS tedavisinde tıbbi beslenme tedavisi, oksidatif stresin azaltılması ve uyku kalitesiyle depresyon düzeylerini iyileştirmeye yönelik multidisipliner yaklaşımların, hastalığın semptomlarını hafifletmede önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir.