Finansallaşma ve Amerikan hegemonyası: Çağdaş tartışmalara eleştirel bir yaklaşım

1970'lerden beri uluslararası politik ekonomi literatüründe hegemonya meselesi farklı perspektiflerden yazarlar arasında önemli bir tartışma konusunu oluşturmuştur. Bu çalışmada Immanuel Wallerstein tarafından 1970'lerde geliştirilen Dünya Sistemi Teorisinden hareketle uluslararası kapitalist sistemin evrimini sistemik birikim çevrimlerine dayalı hegemonik geçişlerle açıklayan Giovanni Arrighi'nin analizini eksen alarak çağdaş hegemonya tartışmalarınının eleştirel bir değerlendirmesini yapmayı hedefliyoruz. Arrighi, 1994 yılında yayınlanan Uzun Yirminci Yüzyıl: Para, Güç ve Çağımızın Kökenleri başlıklı çalışmasında geliştirdiği sistemik birikim çevrimleri analizinde, dünya ekonomisindeki ardışık hegemonik liderliklerin tabi olduğu birikim çevriminin reel (maddi) genişleme ile başlayıp belli bir aşamada yerini finansal genişlemeye bıraktığını söylemektedir. Buna göre, finansal genişleme aşaması uluslararası kapitalist sistemde hegemonik geçişlerin habercisidir ve mevcut hegemonik gücün sonbaharına işaret etmektedir. Bu çalışmada Arrighi'nin savunduğu gibi 1970'lerde başlayan finansallaşma sürecinin 1945 sonrasında oluşan ABD hegemonyasının sonuna işaret edip etmediği araştırılmaktadır. Bu nedenle, çalışmanın birinci bölümünde hegemonya kavramının farklı Uluslararası İlişkiler ve Uluslararası Politik Ekonomi okullarına mensup teorisyenler tarafından nasıl ve hangi açılardan tanımlandığı açıklığa kavuşturulmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde finansallaşmanın doğasını ortaya koymak üzere modern kapitalist sistemin doğuşundan itibaren para ve finans olguları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, ABD hegemonyası finansallaşma özelinde ele alınmakta, Arrgihi'nin öne sürdüğünün aksine finansallaşmanın ABD hegemonyasını güçlendiren bir süreç olarak okunabileceği vurgulanmaktadır. Son olarak çalışmanın dördüncü bölümünde, aynı teorik çerçevenin eleştirel bir okumasına dayanarak, Çin'in gelecekte bir sonraki hegemonik güç olup olamayacağı sorusuna cevap aranmaktadır. Bu soru, dünyanın ekonomik-politik ağırlık merkezinin Doğu'ya kaydığını öne süren ve başta Arrighi olmak üzere çeşitli yazarların dahil olduğu güncel akademik tartışmaya referansla ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Hegemonya, Finansallaşma, ABD Hegemonyası, Hegemonik Çevrimler, Neoliberalizm.