Finansal gelişme ile gelir dağılımı ilişkisi

Gelir dağılımında adaleti sağlamak her devletin önem verdiği temel iktisadi meselelerin başında gelmektedir. Ülkelerin ekonomilerinde finansal sistemin ağırlığı arttıkça, finansal sistemdeki nitelik, nicelik ve verimliliğindeki artış anlamına gelen finansal gelişmenin gelir dağılımına olan etkisi teorik ve ampirik literatürde tartışılmaya değer görülmüştür. Nitekim 1990 yılları itibari ile finansal gelişme gelir dağılımı ilişkisi teorik olarak ilk defa tartışılmış ve bu tartışma günümüze kadar artarak devam etmiştir. Finansal sistem içerisinde bireylerin elde edeceği gelirin finansal sistemin dışında kalanlara göre daha fazla olacağı varsayımından hareketle finansal gelişme ile birlikte düşük gelirli bireylerin finansal piyasaları kullanmak suretiyle aracılık faaliyetlerinden yararlanarak daha fazla gelir elde edebilmesi söz konusudur. Finansal gelişme sayesinde gelirden eskiye oranla daha fazla pay alabilen birey ile birlikte bu gelişimin gelir eşitsizliğinin azalmasına sebep olacağı ortaya konulmaktadır. Çalışmaya geniş çaplı kuramsal bir literatür taraması ile başlanmıştır. Çalışmanın ampirik bölümünde finansal olarak gelişmemiş banka temelli ülkeler, finansal olarak gelişmiş banka temelli ülkeler ve finansal olarak gelişmiş piyasa temelli ülkeler olmak üzere finansal yapı endeksi ile gruplandırılan ülkeler 2000-2012 dönemi için iki ayrı panel veri analizine tabi tutulmuştur. Öncelikle bu üç ayrı ülke grubunda bankacılık sisteminin gelişimi ve sermaye piyasasının gelişiminin gelir dağılımı üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Daha sonra finansal gelişmenin pozitif ve negatif şokları ile gelir dağılımının pozitif ve negatif şokları arasındaki uzun dönemli ilişki araştırılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda elde edilen bulgular neticesinde finansal yapısı farklı olan ülkelerde bankacılık ve sermaye piyasasındaki gelişimin gelir dağılımı üzerinde farklı etkilere sahip olduğu anlaşılmıştır. Finansal olarak gelişmiş ülke gruplarında sermaye piyasasının gelir dağılımı üzerinde olumlu etkisi söz konusu iken bankacılık sisteminin gelir dağılımı üzerinde görece daha fazla ve olumsuz etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmadaki diğer analiz ise Demirguc-Kunt ve Levine'a ait olan finansal yapı endeksi kullanılarak söz konusu yazarlar tarafından 1990-1995 dönemi için oluşturulan finansal yapı endeksi ile hesaplamasını yaptığımız 2000-2012 dönemi finansal yapı endeksi sonuçları karşılaştırılmış ve gelir dağılımı ile ilişkilendirilmiştir. Finansal yapıların karşılaştırıldığı bu analizde ülkelerin zamanla finansal yapılarının değiştiği tespit edilmiştir. Finansal yapılardaki bu değişim dikkate alınarak ülkeler gruplandırılmış ve bu gruplar için finansal gelişme gelir dağılımı ilişkisi tartışılmış fakat net bir sonuca ulaşılamamıştır