Firma düzeyinde Ar-Ge yatırımlarının belirleyicileri: Almanya ve Türkiye imalat sektörlerinin karşılaştırmalı analizi

Araştırma ve geliştirme (Ar-Ge), şirket düzeyinde yenilikçiliğin, rekabetçiliğin ve ekonomik büyümenin temel itici gücüdür. Tüketiciler en yaratıcı ve yenilikçi ürünleri daha az yaratıcı olanlara tercih etmektedir. Rekabetin giderek arttığı bir piyasa, ticari yenilikçiliği teşvik edebilir. Böyle bir ortamda şirketler yeni ürünleri daha hızlı ve verimli bir şekilde geliştirmek ve üretmek zorunda kalmakta, bu da araştırma ve geliştirmeye daha fazla yatırım yapılmasına yol açmaktadır. Günümüzde, artan rekabet baskısıyla birlikte, bazı şirketlerin inovasyon eksikliği nedeniyle iflas ettiği veya cirolarında düşüş yaşandığı görülmektedir. Bununla birlikte, Ar-Ge yatırım seviyeleri şirketler arasında, hatta aynı sektör içinde bile önemli farklılıklar göstermektedir. Ampirik ve teorik analizlere dayanan bu çalışma, şirketlerdeki Ar-Ge harcamalarının iç belirleyicilerini incelemektedir. Çalışmada, Firma Büyüklüğü , Nakit Tutumu, Aktif Kârlılığı (ROA), Kaldıraç ve Gelecek Fırsatları (Tobin's q) gibi içsel veya mikro ekonomik faktörlerin incelenmesi planlanmaktadır. Ayrıca çalışmada, GSYH büyümesi, kurumsal kalite, enflasyon oranı ve ticari açıklık gibi dışsal faktörlerin ekonomik performans üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde incelenecektir. Çalışmanın temel amacı, 1980-2021 dönemi için yıllık veriler kullanılarak İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (BİST) ve Hamburg Menkul Kıymetler Borsası'nda imalat sanayinde faaliyet gösteren şirketlerin Ar-Ge yatırımlarını etkileyen içsel faktörleri belirlemektir. Analiz sonuçlarına göre, kaldıraç, firma büyüklüğü ve gelecek fırsatları (Tobin's q), her iki ülke için oluşturulan modellerin genelinde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş ve Ar-Ge yatırımları üzerinde etkili oldukları tespit edilmiştir. Ancak, Nakit Tutumu ve aktif kârlılık (ROA) Almanya modelinde istatistiksel olarak anlamlı bulunurken, Türkiye modelinde anlamlı bir etki göstermemektedir. Gecikmeli bağımlı (Lag.R&D) değişkenine ait katsayı her iki ülke için de pozitif ve yüksek düzeyde anlamlıdır.