Firmaların halka ilk arz sürecinde kâr yönetimi uygulamaları: BIST imalat sanayi üzerine bir araştırma

İşletmelerin sermaye ihtiyaçlarını karşılamasının bir yöntemi olarak halka arz 20. yüzyıldan bu yana sermaye piyasalarının gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Hisse senetlerini halka ilk defa arz eden işletmeler üzerine literatürde bugüne kadar farklı çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar hisse senedi halka ilk defa arz edilen işletmelerin kısa, orta ve uzun dönemli fiyat performansları ile işletmenin halka arz değerinin düşük veya yüksekliği üzerine yoğunlaşmıştır. Halka arz öncesi firma değerinin tespiti yatırım bankaları veya değerleme şirketleri ile gerçekleştirilir. Değerleme şirketleri ilgili firmanın değerini belirlerken piyasa ve muhasebe tabanlı değerlendirme yaklaşımı kullanırlar. Hisse başı kazanç oranı ve ortalama fiyat kazanç rasyosu muhasebe tabanlı değerlendirmelere örnek gösterilebilir. Bu tür değerleme yaklaşımlarının kullanılması ise şirketin raporlanan karını ön plana çıkaracaktır. Bu da yöneticilerde seçimlik muhasebe politikalarını kullanarak firmanın karını artırıcı işlemler yapma isteği doğurur çünkü daha fazla raporlanan kar firma değerini artırarak halka arzdan sağlanan geliri artıracaktır. Bu çalışma da hisse senetlerini 2010-2015 yılları arasında ilk defa halka arz eden BIST İmalat sanayinde faaliyet gösteren 31 firmanın halka arz öncesi kar yönetimi uygulamaları araştırılmıştır. Çalışmada kar yönetimini tespitinde Jones Modeli ve Jones modelini geliştirmeye yönelik modeller kullanılmıştır.