Fiziksel aktivite ve aerobik egzersizin reaksiyon zamanına etkisi

Amaç: Belirli bir şiddette yapılan düzenli fiziksel aktivite ve aerobik egzersizin sağlıkla ilgili birçok yararının yanında özellikle beynin bilişsel fonksiyonlarının yürütülmesinde de önemli bir rolü vardır. Bilişsel fonksiyonların bir göstergesi olan bilgi işleme hızı, görsel (GRZ) ve işitsel (İRZ) reaksiyon zamanları ölçülerek değerlendirilebilir. Bu çalışmada temel amaç fiziksel aktivite ve aerobik egzersizin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisini görsel ve işitsel reaksiyon zamanlarını ölçerek değerlendirmektir. Çalışmadaki ikinci amaç; egzersizin depresyon, uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyi gibi durumlara etkisini değerlendirmektir. Gereç ve yöntem: Bu çalışma, prospektif randomize kontrollü olarak planlandı. 15 Temmuz 2020-15 Ekim 2020 tarihleri arasında, dahil edilme kriterlerine uygun 20-55 yaşları arasındaki 61 sağlıklı birey çalışmaya kabul edildi. Bireyler, basit randomizasyon yöntemiyle 30'u fiziksel aktivite ve aerobik egzersiz grubu (EG), 31'i ise kontrol grubu (KG) olarak iki gruba ayrıldı. EG'deki bireylere; 3 hafta boyunca 100 adım/dakika hızında, günde 7 bin adım, haftada en az 5 gün olacak şekilde egzersiz programı verildi. KG'deki bireylere 3 hafta boyunca herhangi bir egzersiz programı verilmedi. EG ve KG'deki katılımcıların GRZ ve İRZ değerleri, Beck Depresyon Envanteri'nden (BDE), Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi'nden (PUKİ) ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği'nden (YŞÖ) uyarlanan anketlerle depresyon düzeyi, uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyleri üç hafta ara ile iki kez değerlendirildi. Grup içi ve gruplar arası karşılaştırma yapılarak değerlendirildi. Bulgular: İki grup arasında yaş, cinsiyet, VKİ, eğitim düzeyi, dominant el ve egzersiz düzeyi açısından anlamlı farklılık yoktu. Grup içi analizlerde; EG'de GRZ (p<0,001) ve İRZ (p=0,001)'de istatistiksel olarak anlamlı bir azalma izlenirken KG'de GRZ (p=0,399) ve İRZ (p=0,570)'de istatistiksel olarak anlamlı azalma izlenmedi. Gruplar arası analizde iki ölçüm zamanı arasındaki fark hesaplanarak analiz edildiğinde; GRZ (p=0,018) ve İRZ (p=0,027), BDE (p=0,001), PUKİ (p<0,001) ve YŞÖ (p<0,001) skorlarında izlenen değişim miktarı EG'de KG'ye göre anlamlı derecede daha fazlaydı. Sonuç: EG'de GRZ ve İRZ değerlerinde ölçümler arasında izlenen azalma KG'ye göre daha fazlaydı. Buna göre, aerobik egzersizin bilişsel fonksiyonların bir göstergesi olan reaksiyon zamanı üzerine olumlu etkisi bulunmaktadır. Ek olarak aerobik egzersiz; depresif duygu durumu, uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyi gibi parametreler üzerinde de olumlu etkilere sahiptir.