Foliküler gelişim: Gruplar halinde mi devamlı mı? Prospektif gözlemsel çalışma

Amaç: Bu çalışmanın amacı, üreme çağındaki sağlıklı kadınlarda antral folikül gelişiminin menstrüel siklus boyunca aralıklı dalgalar hâlinde mi yoksa kesintisiz bir biçimde mi gerçekleştiğini araştırmaktır. Yöntemler: Bu tek merkezli prospektif gözlemsel çalışma, Ağustos 2024 – Nisan 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. 18–38 yaş aralığında, düzenli adet gören, sağlıklı 20 gönüllü kadın 3 ay boyunca 3 günde bir transvajinal ultrasonografi (TVUSG) ile takip edilmiştir. Toplam 598 muayene yapılmıştır. Folikül sayımları yapay zekâ destekli Folliscan yazılımı kullanılarak yapılmış, elde edilen sonuçlar manuel ölçümlerle karşılaştırılmıştır. Zamana bağlı toplam antral folikül sayıları için rassal kesişim tanımlanmış, düzenli döngüsel paternlerin varlığı oto-korelasyon (ACF) ve spektral analiz yöntemleriyle test edilmiştir. Ayrıca, doğrusal (lineer), polinomik, doğal kübik spline ve Fourier/sinüsoidal fonksiyonlar karşılaştırılmış; seri bağımlılık için AR(1) (otoregresif korelasyon) yapısı eklenmiş, Akaike (AIC), Bayesyen Bilgi Kriterleri (BIC), kök ortalama kare hatası (RMSE), R2- marjinal ve artık standart sapması(σ) kullanılarak en iyi uyum gösteren model belirlenmeye çalışılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 27,9 ± 4,4yıl, VKİ ortalaması 22,7 ± 3,1kg/m2 ve medyan AMH düzeyi 2,83(2,04–3,68) ng/mL'dir. Toplam antral folikül sayısının (AFC) zaman serileri incelendiğinde, kısa dönemli osilasyonların dışında belirgin periyodik bir dalga paterni saptanmamıştır. Otokorelasyon fonksiyonu (ACF) ardışık ölçümler arasında zayıf ancak kısa süreli pozitif korelasyon bulunduğunu, bu da folikül sayısındaki değişimlerin kısa vadede ilişkili, ancak uzun vadede bağımsız ve döngüsel olmayan bir yapı sergilediğini göstermiştir. Spektral analizde anlamlı tek bir dominant frekans piki gözlenmemiştir. Doğrusal karma etkili modellerde zaman değişkeni için lineer, polinomik, doğal kübik spline ve sinüsoidal fonksiyonlar denenmiştir. En düşük AIC (4293), BIC (4329), RMSE (8.67) ve σ (8.85) değerlerine sahip AR(1)+ spline modeli, diğer alternatiflerden yalnız minimal olarak daha iyi uyum göstermiştir (R2- marjinal (0.07)). Buna rağmen bir patern göstermek için yetersizdir. Bu bulgular, antral folikül gelişiminin 90 gün boyunca düzenli dalgalar göstermediğini, bireyler arasında farklı zamanlarda ortaya çıkan sürekli ve stokastik bir süreç olduğunu göstermektedir.