Fossa infratemporalis'teki nörovasküler yapılar ve girişimsel riskleri

Fossa infratemporalis'e yapılan girişimler bölgenin anatomik yapısı ve içinde bulunan oluşumlar sebebiyle oldukça zor olmaktadır. Son yıllarda endoskopik cerrahi ve yeni teknikler uygulansa da bölgenin anatomisi ve olası varyasyon bilgisine tam hakim olunmadığı sürece komplikasyon risklerinin önüne geçilemeyeceği görülmüştür. Bu tezde fossa infratemporalis'teki nörovasküler yapılar arasındaki ilişkinin ölçüme dayalı ortaya konması ve bölge ile ilgilenen farklı dallar için rehber bir çalışma olması amaçlanmıştır. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı Makroskobi Laboratuvarında %10 formalin içeren solüsyon ile tespit edilmiş, 20 erkek kadavrada sağ ve sol toplam 40 tarafta fossa infratemporalis incelendi. Fossa infratemporalis'e yaklaşım yollarından olan transzigomatik ve transmandibular teknikler kılavuzluğunda diseksiyonlar yapılmıştır. Diseksiyonlar sonucunda değerlendirmeye alınacak olan a. maxillaris, a. meningea media, n. mandibularis, n. alveolaris inferior ve n. lingualis açığa çıkarıldı. Fotogrametri yöntemi ile ölçümleme yapılacağı için, dik açı ile çekilen her bir fotoğraf planında, ölçümü yapılacak yapı ile aynı düzlemde olacak şekilde metrik ölçek yerleştirildi. Daha sonra fotoğraflar bilgisayar ortamına aktarılarak, Image J 1.49 v yazılım programı yardımıyla, değerlendirmeye alınan yapıların uzunluğu, genişliği ve birbirleri ile ilişkileri ölçüldü. Mesafe ölçümlerini yapmak için aralarında bir doğru hattı oluşturacak iki sabit nokta seçildi. Bunlar tragus'un orta noktası (Tr) ve sulcus nasolabialis'in ala nasi lateralinde kalan bölümün orta noktasıdır (An). Böylece bu iki sabit nokta arasından geçen doğru da 'TrAn' olarak isimlendirilmiştir. A. maxillaris'in pars mandibularis ve pars ptergopalatina'sı, a. meningea media, n. alveolaris inferior ve n. lingualis'e ait ortalama kalınlık değerleri sırasıyla; 4.43 mm, 3.11 mm, 2.63 mm, 3.22 mm ve 2,95 mm şeklinde ölçülmüştür. Foramen ovale'nin (FO) yer tespiti için belirlenen ölçümlerden birisi TrAn hattına olan dik uzaklık olup ortalama 4.29 mm ölçülmüştür. FO-Tr mesafesi ise ortalama 49.96 mm'dir. Foramen spinosum'un (FS) konumunun bulunması için belirlenen FS-TrAn ve Tr-FS mesafelerinin ortalaması sırasıyla 5.06 mm ve 42.39 mm'dir. Foramen ovale ve foramen spinosum arasındaki mesafe ise (FO-FS) ortalama 7.40 mm olarak bulunmuştur. A. meningea media'nın a. maxillaris'ten ayrıldığı noktanın (MM) tespit edilmesi için belirlenen MM-TrAn ve Tr-MM mesafelerinin ortalaması sırasıyla 14.41 mm ve 38.41 mm'dir. N. alveolaris inferior ve n. lingualis'in n. mandibularis'ten ayrılma yerinin (Bif) tespit edilmesi için belirlenen Tr-Bif ve Bif-TrAn mesafelerinin ortalaması sırasıyla 48.08 mm ve 15.04 mm'dir. Foramen mandibula hizasında n. alveolaris inferior ve n. lingualis arasındaki sagital mesafe (NL-Nai) ise ortalama 3.32 mm'dir. Literatür incelemesi yapıldığında fossa infratemporalis'te ölçüme dayalı bu denli detaylı ve çok sayıda yapıyı ele alan bir anatomik çalışma bulunmadığı görülmüştür. Var olan benzer çalışmalar daha az sayıda parametre ve yapı üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu tez gerek fossa infratemporalis'e yönelik açık cerrahi girişimler için gerekse perkutan girişimlere yönelik kılavuz özellikte bir çalışma örneği olarak planlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Fossa infratemporalis; fotogrametrik ölçüm; nörovasküler yapılar.