Türkçede fonksiyonel tıp: Çeviri eyleyiciliği ve sağlık aktivizmi yoluyla bir kültür repertuvarının kurulması

Çeviri ve sağlık arasındaki ilişki, sağlık metinleri çevirisi ya da toplum çevirmenliğinin ötesine uzanmaktadır. Hastalara öncelik vermeyi, hastaların sorumluluk bilincini ve güçlendirilmesini öne çıkaran insan odaklı sağlık hizmetlerinin giderek daha fazla üzerinde durulmasıyla bu ilişki de çeşitlenmekte ve önem kazanmaktadır. Seneler içinde tıpta hastalık odaklı modelden hasta odaklı modele yapılan bu geçişle ortaya çıkan yaklaşımlardan biri, 1990'larda Amerika'da gelişen bütüncül bir yaklaşım olan fonksiyonel tıptır. Fonksiyonel tıp, yalnızca semptomları tedavi etmek yerine sistem düzeyinde çözümlere odaklanarak hastalıkların kök nedenlerini belirlemeye ve gidermeye çalışır. Bu çalışma, bütüncül hasta bakımını ve hasta güçlendirmeyi önceleyen fonksiyonel tıp yaklaşımının çeviri yoluyla nasıl Türkiye'ye tanıtıldığını ve Türkiye'de yayıldığını araştırmaktadır. Fonksiyonel tıbbın kitaplar, gazeteler, sosyal medya ve uluslararası doktorların katıldığı konferanslar gibi çeşitli kanallar aracılığıyla nasıl iletildiği ve geliştiği incelenmektedir. Çalışmada aynı zamanda Türkiye'deki fonksiyonel tıp camiasında çeviri faaliyetine yön veren iki çeviri eyleyicisiyle röportaj yapılmıştır. Biri sağlık aktivisti, öteki tıp doktoru olan bu eyleyicilerin her ikisi de bu alanda gönüllü olarak çeviri yapmaktadır. Bu araştırma, röportajların yanı sıra sosyal medyada paylaşılan ya da halkla gerçekleştirilen toplantılarda yapılan yazılı ve sözlü çeviri örneklerinin analiz edilmesiyle Türkiye'de sağlık bağlamında çevirinin rolünü aydınlatmayı hedeflemektedir. Çevirinin Türkiye'de hasta güçlendirme, sağlık aktivizmi ve sağlık okuryazarlığı kavramlarına katkısını ortaya koyması amaçlanmaktadır.