Furanın TM4 sertoli hücrelerinde oluşturduğu toksisiteye vitamin C ve çinkonun etkisi

Furan ya da furfuran, gıda ürünlerinin ısıl işlem görmesi ve saklama teknikleri sırasında oluşan, renksiz, uçucu heterosiklik aromatik organik bir bileşiktir. Furan ayrıca endüstriyel olarak, reçineler, cilalar, pestisitler ve ilaçlar gibi bazı bileşiklerin üretilmesi sürecinde ara kimyasal olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda yapılan araştırmalar, furanın (C4H4O) pişmiş veya kızartılmış tahıl ürünleri, kahve, bebek maması, meyve suları, kavanoz ve konserve yiyeceklerde, sebzeler ve et ürünleri, bisküviler, kızartılmış buğday unu ve ekmek kabuğunda önemli seviyelerde bulunduğunu ortaya koymuştur. Vücuda alınımı kaçılmaz olan furanın insan sağlını olumsuz etkilediği ve toksisiteye yol açtığı tespit edilmiştir. Furanın, deride, karaciğerde, böbrekte, bağışıklık sistemi, sinir sistemi ve yağ dokusun üzerinde potansiyel zararlı etkileri vardır. Endokrin sistemi bozan etkilerinin yanı sıra üreme sistemini de etkileyerek kısırlığa sebep olmaktadır. Buna rağmen furanın erkek üreme sistemi üzerindeki toksikolojik etkileri hakkında yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Yapılan in vivo çalışmalarda furana maruz kalan bireylerde testis ve seminal vesikül ağırlığının, LH ve testosteron seviyelerinin azaldığı ve testisteki hücrelerde dejenerasyon meydana geldiği belirlenmiştir. Ayrıca testiküler ve epididimal sperm sayısının azalmasına neden olmaktadır. Bununla birlikte, furan ile yapılmış Sertoli hücrelerindeki hasarı belirleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle, spermlerin beslenmesi ve spermatogenez sırasında desteklenmesi için çok önemli görevleri olan Sertoli hücrelerinin furandan nasıl etkilendiğini araştırılması elzem olmuştur. Serbest radikaller, yiyecek bileşenleri veya organizmanın hücrelerinin bileşenleri ile hızlı oksidasyon reaksiyonlarına girerek hücreye ve organizmaya zarar verirler. Vitamin C, serbest radikallerin etkisinin en aza indirilmesinde katkıda bulunarak, hücreyi oksidatif hasardan korumaktadır. Çinko, insan vücudunda en yaygın bulunan ikinci eser elementtir ve vücutta depolanamadığı için diyetle düzenli olarak tüketilmesi gerekmektedir. Çinko vücutta ağır metallerin oluşturduğu toksik hasarı azaltmada görev yaptığı gibi, testosteron gibi steroid hormonların düzenleyicisi olarak görev yapar. Erken spermatogenez sırasında testiste toplanır ve germ hücrelerinin mayozunda önemli bir rol oynar. Yapılan birçok çalışma, diyette alınan çinkonun erkek üreme sisteminde sperm hareketliliğini arttırdığı, protein metabolizmasını ve nükleik asit sentezini arttırdığı göstermiştir. Yapılan bu çalışmada, furan 3 mM konsantrasyonunda ve furana ilave olarak 50 µM vitamin C ve 50 µM çinko 24 saat süreyle TM4 Sertoli hücrelerine uygulanmıştır. uygulamalar sonrasında Sertoli hücrelerinde hücre canlılığına, lipid peroksidasyon miktarına, süperoksit dismutaz, katalaz, glutatyon peroksidaz gibi antioksidan enzim aktivitelerine ve apoptotik hücre oranlarına bakılmıştır. Bulgular furanın hücre canlılığını ve antioksidan enzim aktivitelerini azalttığını gösterirken, lipid peroksidasyonunu ve apopototik hücre oranlarını arttırdığını ortaya koymuştur. Furana ilave olarak vitamin c ve çinko uygulamaları furanın oluşturduğu bu hasarı vitamin C ve çinkonun birlikte uygulandığı koşullarda en aza indirdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular furanın erkek üreme sisteminde önemli bir rol üstlenen TM4 Sertoli hücresi üzerinde oluşturduğu toksisite ve bu toksisiteye karşı antioksidan olan vitamin c ve çinkonun koruyucu rolü ortaya çıkarılmıştır.