Gadir (Batı Azerbaycan) Au-Ag-Cu-Pb-Zn yatağının oluşumu, kökeni ve zaman-mekan ilişkisi

Bu dokora tez çalışmasında Azerbaycan'ın batısındaki Gedebey ili'nde ve Gedebey Au-Ag-Cu yatağının kuzeybatısında yer alan Gadir Au-Ag-Cu-Pb-Zn cevherleşmesinin oluşumu ve zaman-mekan ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Gadir yatağının oluştuğu Gedebey ili genellikle Jura ve Kretase yaşlı magmatik, metamorfik ve sedimanter kayaçlardan oluşmaktadır. Cevherleşme büyük ölçüde hidrotermal alterasyon sonucu oluşmuş kuvars porfirler içerisinde ve kısmen de bu kuvarsporfirler ile boynuztaşlaşmış andezitlerin dokanaklarında oluşmuştur. Gadir yatağı yoğun olarak doğal altın, hessit, kalkopirit, sfalerit, galen, pirit, az miktarda arsenopirit, markazit, dijenit, barit ve adularyadan oluşmaktadır. Cevherleşmeye bağlı hidrotermal alterasyonlar kuvars-adularia±serisit ve propilitik alterasyonlardır. Jeokimyasal analiz çalışmalarında Gadir yatağının esas olarak Au, Ag, Cu, Pb ve Zn'den oluşmakta olup maksimum miktarları sırasıyla 10.3 ppm, 1133 ppm, 23780 ppm, 59811 ppm ve 424770 ppm olarak belirlenmiştir. Gadir Au-Ag-Cu-Pb-Zn yatağındaki sülfitlerin (kalkopirit, pirit ve sfalerit) δ34SH2S değerleri (−2.2 - ‰ 4.4), cevher oluşturan çözeltiler için magmatik bir kökenin olduğuna işaret etmektedir. Bölgedeki Arıkdam volkanitlerinden alınan riyolit örneğinin U-Pb radyojenik yaşlandırma sonucu 165-180 milyon yıl olarak belirlenmiş olup bu da bölgedeki riyolitik kayaçların Alt ve Orta Jura yaşlı olduğunu göstermektedir. Yapılan jeolojik, mineralojik, jeokimyasal ve izotopik çalışmalar Gadir Au-Ag-Cu-Pb-Zn yatağının porfirle ilişkili düşük sıcaklıklı epitermal bir cevherleşme olduğunu göstermektedir.