Gallik asidin nöroinflamasyona bağlı ROS/TXNIP/NLRP3 aracılı piroptoz üzerindeki nöroprotektif etki mekanizmalarının aydınlatılması

Bu tez çalışmasında, lipopolisakkarit (LPS) ile oluşturulan deneysel nöroinflamasyon modelinde gallik asidin (GA) sinir sistemi üzerindeki potansiyel etkileri araştırılmıştır. Nöroinflamasyon, merkezi sinir sisteminde inflamatuar yanıtın artmasıyla ortaya çıkan önemli bir süreçtir. GA ise güçlü antioksidan ve antiinflamatuar özelliklere sahip bir fenolik bileşiktir. Bu çalışmada, GA'nın akut nöroinflamasyon modeline karşı olan etkileri histopatolojik, biyokimyasal, immunohistokimyasal ve gen ekspresyonu düzeylerinde çok yönlü olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada 32 adet erkek Wistar Albino sıçan rastgele olacak şekilde sekizerli 4 gruba ayrılmıştır. Gruplar: Kontrol, LPS (5 mg/kg, intraperitoneal tek doz), GA (100 mg/kg, intraperitoneal tek doz) ve LPS+GA şeklinde oluşturulmuştur. LPS uygulamasının 6. saatinde tüm sıçanlar sakrifiye edilmiştir. Alınan beyin dokularında histopatolojik, immunohistokimyasal incelemeler (tümör nekroz faktörü alfa [TNF-α], kaspaz 3 [Cas-3], glial fibriler asidik protein [GFAP]) ile biyokimyasal analizler (toplam oksidan durum [TOS], toplam antioksidan durum [TAS], oksidatif stres indeksi [OSI]) ve gen ekspresyon düzeyinde incelemeler (tiyoredoksinle etkileşime giren protein [TXNIP], nükleotid bağlayıcı oligomerizasyon alanı, lösin bakımından zengin tekrar pirin alanı içeren protein 3 [NLRP3], kaspaz 1 [Cas-1], interlökin 1 beta [IL-1β], interlökin 18 [IL-18], B-hücreli lenfoma tip 2 [BCL-2], BCL-2 ilişkili X proteini [BAX]) gerçekleştirilmiştir. Histopatolojik incelemeler, GA'nın LPS kaynaklı korteks, hipokampüs ve serebellum hasarını azalttığını göstermiştir. İmmunohistokimyasal olarak Cas-3, TNF-α ve GFAP düzeyleri LPS grubuna göre anlamlı şekilde düşmüştür. Biyokimyasal analizlerde GA, TOS seviyesini azaltıp TAS'ı artırarak OSI'yi dengelerken moleküler düzeyde TXNIP/NLRP3 yolunu baskılayarak Cas-1, IL-1β, IL-18 ekspresyonunu azaltmış; BAX/BCL-2 oranını düzenleyerek apoptozu regüle etmiştir. Elde edilen tüm veriler, GA'nın LPS ile indüklenen nöroinflamasyon modelinde güçlü bir nöroprotektif ajan olarak etkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, GA'nın nöroinflamasyonla ilişkili oksidatif stres, inflamasyon ve hücre ölümü gibi temel mekanizmaları hedef alarak merkezi sinir sistemini koruyabileceğini ortaya koymakta ve ileri düzey preklinik çalışmalara zemin hazırlamaktadır.