Gastroprotektif ajan kullanım sıklığı ve yan etki değerlendirilmesi

Mide koruyucu ilaçlar başta proton pompa inhibitörleri (PPİ'ler), histamin tip-2 reseptör antagonistler (H2RA'lar) ve antiasitler olmak üzere toplumda çeşitli endikasyonlarla çok sık kullanılan ilaçlardandır. Genelde güvenli kabul edilmekle beraber özellikle PPİ'lerin uzun süreli kullanımı çeşitli hastalık ve bozukluklarla ilişkilendirilmiştir. Çalışmamızda Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 175 gönüllüye yöneltilen anket sorularıyla mide koruyucu kullanım sıklığını, ayrıca mide koruyucu kullanımıyla kronik rahatsızlıklar ve en sık görülen mide koruyucu yan etkileri arasındaki ilişkileri bulmayı amaçladık. Ayrıca mide koruyucu spesifik yan etkileri keşfetmeye çalıştık. Çalışmamızda gönüllülerin %28,6'sı herhangi bir mide koruyucu ilaç kullanmaktadır. En sık kullanılan mide koruyucu ilaç pantoprazoldür (%36) ve onu esomeprazol(%24) takip etmektedir. En sık görülen mide koruyucu ilaç kullanım endikasyonu %38 oranıyla nonsteroid antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ) kullanımı ve dispepsidir. Hipertansiyon, kalp-damar hastalığı ve osteoporoz mide koruyucu kullanımıyla pozitif ilişkili bulunmuştur(p değerleri sırasıyla 0,05 , 0,006 ve 0.021). Pantoprazol kullanımı kabızlık ve baş dönmesi şikâyetleriyle pozitif ilişkili bulunmuştur (p değerleri sırasıyla 0,025 ve 0,002). Ayrıca pantoprazol kullananlarda gaz şikâyeti ve şişlik esomeprazol kullananlara kıyasla istatiksel açıdan anlamlı daha sık olarak görülmektedir (p=0,024). Bu sonuçlar eşliğinde kabızlık, gaz şikâyeti ve şişkinlik, baş dönmesi yakınmaları olan hastalarda uygun endikasyonda pantoprazol başlamak yerine başka bir PPİ grubundan ilaç ya da bir H2RA başlayabiliriz. Çalışmamızda mide koruyucu kullanan hastaların yaklaşık %85'inin PPİ kullandığını düşündüğümüzde osteoporoz, hipertansiyon ve kalp-damar hastalığı bulunan veya bu hastalıkları geliştirme açısından çok sayıda risk faktörü bulunan hastalarda uygun bir endikasyonda PPİ yerine daha güvenli olan H2RA'ları deneyebiliriz.