Gaziantep ilinde gebelik ve lohusalık döneminde kadınlara yönelik geleneksel uygulamalar

Bu tez çalışması; Gaziantep ilinde gebelik ve lohusalık döneminde kadınlara yönelik geleneksel uygulamaların belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı bir araştırma olarak yapıldı. Araştırma, Temmuz 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında, gerekli izinler alınarak, Oğuzeli Merkez Aile Sağlığı Merkezinde uygulandı. Araştırmanın yürütüldüğü tarihler arasında belirtilen merkezde doğum sonrası dönemde takip edilen, son bir yıl içinde doğum yapmış olan, araştırmaya katılmayı kabul eden ve Türkçe iletişim kurabilen 150 kadın araştırmanın örneklemini oluşturdu. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla araştırmacı tarafından literatür taraması sonucunda geliştirilen "Veri Toplama Formu" kullanıldı. Veriler, kadınlar araştırma hakkında bilgilendirilerek onamları alındıktan sonra araştırmacı tarafından yüz yüze görüşerek toplandı. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel analizleri IBM SPSS Statistics 22.0 paket programı kullanılarak, tanımlayıcı istatistiklerde sayı ve yüzde gösterimi, kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-kare testi uygulandı. Gebelik dönemine yönelik en sık yapılan geleneksel uygulamaların; gebenin karnının yapısı ile bebeğin cinsiyetini tahmin etme (%63,3), gebe kadının güzel birisine bakması (%77,3), saç kestirmemesi (%47,3), doğuma hazırlık için yürüyüş yapmak (%70,7), ayva yemek (%81,3) ve dua okumak (%54,6) olduğu belirlendi. Lohusalık döneminde en sık yapılan geleneksel uygulamalar; doğum sonrası kanamaya yönelik olarak ayran/yoğurt yememek (%70,0), al basmasına yönelik kuran/cevşen koymak (%82,7), sütün artması için bulgur yemek (%82,7), yirmi-kırk çıkarmak (%90,7), lohusa kadını yalnız bırakmamak (%85,3) ve dua okumak (%46,7) olarak belirlendi. Kadınların %62,7'si geleneksel uygulamaları biraz önemli ve %64'ü biraz gerekli bulduğunu belirtti. Kadınların %82,7'sinin gebelik döneminde, %88'inin lohusalık döneminde geleneksel uygulamalara başvurduğu görüldü. Kadınları geleneksel uygulamalara yönlendiren kişi olarak çoğunlukla kayınvalide (%62,7) belirtildi. Çocuk sayısı az olan kadınların geleneksel uygulamaları önemli bulma oranı anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0,05). Kırsal kesimde yaşayan, çalışmayan ve evlilik süresi 6 yıl ve üzeri olan kadınların lohusalık döneminde geleneksel uygulamalara başvurma oranı anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,05). Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda; kadınların gebelik ve lohusalık döneminde geleneksel uygulamaları sürdürdükleri görüldü. Hemşirelerin; gebelik ve lohusalık dönemindeki kadınları başvurdukları geleneksel uygulamalar yönünden değerlendirmeleri, yararlı uygulamaları desteklemeleri ve kadınları bilinçlendirmeleri önerildi. Anahtar Sözcükler: gebelik, lohusalık, kadın, geleneksel uygulamalar, hemşirelik