Gaziantep ve Kilis kazı ve yüzey araştırmaları ışığında Orta Fırat Bölgesi'nin Helenistik ve Roma Dönemi seramiği

Orta Fırat Bölgesi Mezopotamya, Kuzey Suriye, Doğu Akdeniz ve Anadolu'yu bir kavşakta buluşturan niteliği itibariyle stratejik bir öneme sahiptir. Tez konusunu oluşturan seramikler değerlendirildiğinde kazısı yapılan Yenice Höyük ve yüzey araştırmasında tespit edilen merkezlerden ele geçen seramik verilerinin Hellenistik Dönemden MS 7. yüzyıla kadar kesintisiz yaşam izleri sunduğu görülmüştür. Ancak MS 1.-3. yüzyıl arasındaki durum söz konusu sürekliliğin bir istinası gibi görülebilir. Bu yorumun gerekçesi tezin alanını oluşturan merkezlerde az sayıda seramik buluntularının olmasından beslenmektedir. Bahsi geçen tarih aralığındaki kopuşların bölgenin o dönemdeki kaotik konjonktürü ile bağlantılı olarak açıklanabileceği düşünülmektedir. 58 merkezden toplanan seramiklerin analizi neticesinde Hellenistik Dönem'e ait; Siyah Firnisli Seramikler (MÖ 3.-2 yüzyıl), Daldırma Astarlı Seramikler (MÖ 3.-1. yüzyıl), Kalıp Yapımı Kaseler (MÖ 2.-1. yy), Devetüyü Astarlı Seramikler (MÖ 3.-2. yüzyıl), Pişirme Kapları ve MÖ 2.-1. yüzyıl içerisinde değerlendirilen Kırmızı Astarlı seramiklerden oluşmaktadır. Bu seramiklerin geneli ticaret malzemesidir. Bu durumun ardında yatan sebep Hellenistik Dönem'de bölgenin Seleukos Krallığı egemenliğinde Doğu Akdeniz ve batı uygarlıklarıyla etkileşim içinde olmasıdır. Geç Roma içerisinde değerlendirdiğimiz seramik gruplarını; Devetüyü Astarlı Seramikler (MS 4.-7. yüzyıl), Kırmızı Hamurlu Seramikler (MS 4.-7. yüzyıl), Geç Antik Çağ Unguentariumları (MS 6.-7. yüzyıl), Kırılgan/Gevrek Seramikler (MS 3.-8. yüzyıl), Kuzey Suriye Amphoraları (MS 4.-7. yüzyıl) oluşturmaktadır. Bir başka grupta ise ithal seramiklerden Kırmızı Astarlı Geç Roma Seramikleri (Afrika, Phokaia, Kıbrıs) ve Doğu Akdeniz (Ege ve Adaları, Güney Anadolu ve Kıbrıs, Levant, Mısır) Amphoralar yer almaktadır. Bu seramiklerden Devetüyü astarlı örneklerin kil rengi ve hamur içeriğindeki katkı maddeleri göz önünde bulundurulduğunda bölgenin yerel seramiği olduğu söylenebilir. Ayrıca Yenice Höyük'te ve yakın çevresindeki Dede Harabeleri gibi kırsal yerleşimlerde Kuzey Suriye Amphoralarının yoğun buluntu ve çok sayıda form örneği vermesi yakın çevredeki merkezi bir yerleşimde bir atölyenin varlığına işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Hellenistik Dönem, Roma Dönemi, Orta Fırat, Yenice Höyük, Kilis, Seramik.