Gazipaşa (Antalya) kıyı ovasının hidrojeolojik incelemesi

Gazipaşa Kıyı Ovası, Doğu Akdeniz havzasında, Antalya ili Gazipaşa ilçesi sınırları içinde bulunmaktadır. Bölgenin temel geçim kaynağı tarım olup, sulama suyu ihtiyacı yüzey ve yeraltısuyundan sağlanmaktadır. Gazipaşa Ovası'nda bitki türüne bağlı yıllık toplam sulama suyu ihtiyacı 15.78 Mm3 olup, bunun 10.86 Mm3'ünün yeraltısuyundan karşılandığı tahmin edilmektedir. Yüzeysuyu kaynaklarının ardışık yıllar boyu gerçekleşen kuraklıktan olumsuz etkilenmesi nedeniyle ovadaki yeraltısuyu rezervi sürdürülebilir tarımsal üretim açısından önemli bir su güvenliği unsuru oluşturmaktadır. Bununla birlikte, mevcut yeraltısuyu rezervine ilişkin bilgiler oldukça eski olup, bunların güncel araştırma yaklaşımları ile yenilenmesi gerekmektedir. Bu amaç doğrultusunda, bu çalışmada Gazipaşa Kıyı Ovası akiferine ait kavramsal hidrojeolojik modelin güncel jeolojik, hidrolojik, hidrojeokimyasal ve çevresel izotopik veriler ile oluşturulması hedeflenmiştir. Ova alanı yaklaşık 38 km2 olup, akifer özelliği gösteren birimler güncel jeolojik veriler temelinde Kuvaterner alüvyon, Neojen konglomeraları ve Paleozoyik kireçtaşlarından ve Kambriyen mermerlerinden oluşmaktadır. Hidrojeolojik yapının anlaşılması amacıyla anılan akifer birimlerine ait temsil edici toplam 28 yerde kurak ve yağışlı dönemlerde hidrokimyasal ve çevresel izotopik veri üretilmesi amaçlı yerinde ölçüm ve örnekleme çalışmaları yapılmıştır. Su örneklerine ait sıcaklık, pH, çözünmüş oksijen ve özgül elektriksel iletkenlik değerleri yerinde ölçülmüş, majör anyon-katyon, iz element, duraylı izotop ve trityum içeriklerinin belirlenmesi amacıyla örnekler alınmıştır. Su örneklerinin majör iyon içerikleri çalışma alanında 2 farklı su grubu bulunduğunu göstermektedir. Bunlardan 1'inci grup NaCl fasiyesindeki deniz suyunu, 2'nci grup ise CaCO3 / CaHCO3- fasiyesindeki tatlı suları temsil etmektedir. Çevresel izotop verilerine göre su örneklerinin büyük bir kısmı döteryum fazlası değeri +18 olan Yerel Meteorik Su Doğrusu üzerinde yer almaktadır. Duraylı izotop verileri kıyı akiferi yeraltısuyunun deniz suyu ile karışmadığını göstermektedir. Yerel Meteorik Su Doğrusundan pozitif yönde saçılan örneklerin sığ yeraltısuyunun buharlaşmasından kaynaklandığı belirlenmiştir. Gazipaşa Ovası kıyı akiferine ait yeraltısuyu bütçesine göre yıllık beslenim 71.1*106 m3 olup bunun 32.0*106 m3ü yağıştan, 39.1*106 m3ü ise alüvyon akiferi çevreleyen kireçtaşı ve mermer gibi birimlerden sağlanmaktadır. Yeraltısuyu boşalım bileşenleri ise Buharlaşma-terleme kaybı (25.3*106 m3), Yüzeysel akış (10.6*106 m3), Sulama suyu ihtiyacı (10.9*106 m3), Evsel su ihtiyacı (2.4*106 m3), Yeraltısuyundan (0-2 m) buharlaşma (1*106 m3), Denize boşalım (20.9*106 m3) şeklindedir