Gıda endüstrisinde birleşik ve yan ürünlerin maliyetlendirilmesi

Dünyanın ekonomik ve siyasi yönden globallesme sürecine girdiği bir ortamda; planlama, kontrol ve karar alma sürecine ısık tutacak sayısal verilerin üretildiği muhasebe fonksiyonunun öneminin her geçen gün arttığı görülmektedir. Gelismis ülkelerde, muhasebe sistemleri kurulurken, isletmelerin verimliliğinin ve karlılığının arttırılmasında, üretim maliyetlerinin saptanmasına dönük verilerin elde edilmesine olanak sağlayacak sekilde yön verilirken, ülkemizde bu kavramın önemi yeni yeni anlasılmaktadır. Gün geçtikçe karmasık bir örgüt yapısına dönüsen endüstri isletmeleri yöneticileri, ayrıntılı verileri muhasebe servisinden elde ederler. Söz konusu verilerin en önemli kaynağı da maliyet muhasebesidir. Maliyet hesaplama tekniklerinin gelistirilmesi, ürün maliyetlerinin belirlenmesine dönüktür. Çünkü her isletme fiyat belirleme, stok değerleme ve faaliyet sonuçlarını belirleyebilmek ve değerlendirebilmek için elde ettiği ürünlerin maliyetini bilmek zorundadır. Bu derece hassas bir öneme sahip olan ürün maliyetlerinin tespiti pek çok üretim isletmesinde rahatlıkla hesaplanabilmektedir. Ancak bazı üretim isletmeleri, üretimi amaçlanan ürünlerden baska teknolojik zorunluluklar yada üretim yönteminin bir gereği olarak birden fazla ürün üretirler. Aynı üretim girdilerinden tek bir üretim süreci sonunda ortaya çıkan bu ürünlerin maliyetlerinin belirlenmesi, maliyet muhasebesinin özel bir sorunu olarak karsımıza çıkmaktadır. Bu sorunu çözmek amacıyla pek çok birlesik ve yan ürün maliyeti hesaplama yöntemleri gelistirilmistir. Gelistirilen bu yöntemler, isletmelerin ürettikleri ürünün niteliğine ve üretim kosullarına dikkat edilerek seçilmelidir. Aksi taktirde üretim tipine uygun olmayan bir yöntemin seçimi hesaplanan ürün maliyetlerinin gerçeği yansıtma olasılığını azaltacaktır.