Gebelerin antenatal bakım beklenti düzeyleri ve etkileyen faktörler

Giriş: Gebelik izlemi, gebeliğin planlanması ile başlayan, sağlıklı bir şekilde sürdürülüp sorunsuz bir şekilde doğumu amaçlayan, gebeye gerekli tıbbi, psikolojik ve sosyal desteği doğru ve akılcı uygulamalarla gerçekleştirilen kapsamlı bir bakım sürecidir. Sağlık Bakanlığı'nın Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberine göre aile hekimleri tarafından dört izlemle yapılmaktadır. Bu izlemlerde kişisel bilgiler ve mevcut gebelikle ilgili bilgilerin yanı sıra geçmiş tıbbi ve obstetrik öykü alınmakta; fizik muayene, gerekli aşılar uygulanırken eğitim ve danışmanlık hizmeti de verilmektedir. Gebelik sürecinde her gebenin bu süreci algılayışı, bakış açısı, endişe derecesi farklı olabilir ve ihtiyaç duyduğu bakım ve izlem de farklılık gösterebilmektedir. Gebelerin beklentilerinin karşılanması, doğum öncesi hizmeti istemesi ve devam ettirmesi için motive edici bir faktördür. Bu nedenle aile hekimlerinden bakım beklentileri belirlenerek verilen sağlık hizmetlerinin iyileştirmesine katkı verilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı olarak planlanmış çalışma İzmir ili merkez ilçelerindeki birinci basamağa başvuran 196 gebe ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak sosyodemografik, klinik ve obstetrik öykülerini içeren gebe tanıtıcı bilgi formu ile değerlendirilip sonra Antenatal Bakım Beklenti Ölçeği ve Doğum Öncesi Bakım Memnuniyeti ve Hasta Beklentileri Ölçeği'nin hasta beklentilerini ölçen kısmı uygulanmıştır. Bulgular: Gebelerin yaş ortalaması 27,6±4,8 iken %53,1'i lise ve üstü eğitim görmüştü, %77,6'sı aktif olarak çalışmıyordu, %73'ü planlı gebelikti, %48,5'i II. trimesterdı. %95,9'unun gebeliği doğal yollar ile oluşmuştur. Gebelik takiplerini %43,9'u ASM ve devlet/ üniversite hastanesinde, %35,2'si ASM ve özel hastane yaptırıyordu. Katılımcıların %12,2'si daha önce gebelik dönemine ilişkin eğitim almıştı ve %34,2'si bilgi kaynağı olarak sağlık personelleri ve internet, TV, kitap gibi en az iki farklı kaynak kullanıyordu. Uygulanan ölçeklere göre gebelerin doğum öncesi alınan bakımdan beklenti düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Antenatal Bakım Beklenti ölçeğinden alınan puanlar genç, gebeliği döneminde aktif çalışan, gelir durumu fazla olan, ilk gebeliğini yaşayan ve gebe okuluna daha önce hiç katılmayan gebelerde beklentinin yüksek olduğunu göstermiştir. Doğum Öncesi Hasta Beklentileri ölçeğinden alınan puanlar bir mesleğe sahip olan ve gelir durumu fazla olan gebelerde beklentinin yüksek olduğunu göstermiştir. Sonuçlar: Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı gebelerin doğum öncesi alınan bakımdan beklenti düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Gebelerin sadece düzenli bir doğum öncesi bakım almaları değil, aynı zamanda antenatal dönemde gebelik, doğum ve doğum sonu süreçler hakkında bilgilendirilmeleri gebe takibinin rutin bir parçası olmalı, yaygınlaştırılmalıdır. Genç, ilk gebeliğini yaşayan, gebeliği döneminde aktif çalışan ve daha önce gebe okuluna katılmayan gebelerin birinci basamakta sağlık personelinden ilgi, bilgilendirilme, bakım ihtiyaçları daha fazladır. Bu amaçla öncelikle sağlık personelinin bu konuya dikkati çekilmeli ve eğitici eğitimi kursları düzenlenerek sağlık personeli eğitilmelidir. Gebe bilgilendirme sınıflarının doğum öncesi bakım yapılan ve imkanları müsait tüm sağlık birimlerinde kurulması ve düzenli olarak yapılması sağlanmalıdır.