Gecekondu bölgelerindeki kentsel dönüşüm uygulamalarının komşuluk ilişkileri üzerindeki etkisi

Son süreçte kentsel dönüşüm Dünya genelinde kent planlamanın önemli konularından biri haline gelmiştir. Uygulamalar, değişen üretim ve birikim ilişkileri çerçevesinde kentlerde yeni ekonomi yaratma, mevcut alanları geliştirme, iş imkânı yaratma, alt yapı oluşturma ya da geliştirme sürecine verilen isim olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye kentlerinde ise uygulamaların kendine özgü stratejiler geliştirdiği izlenmektedir. Bugün için piyasa koşulları içerisinde şekillenen projelerin ağırlıkla göç ve yoksulluk alanlarını hedef alması ortaya çıkan mekânsal ve sosyal etkiler tartışmalı bir hale getirmektedir. Doğru uygulanan bir projenin önemli fırsatlar sunma potansiyeli bulunduğu açıktır. Ancak, yaratılan fiziksel dönüşüm, bireylerin yaşam biçimlerinde ve davranışlarında, bu bağlamda bireyler arası ilişkilerin niteliğinde ve kentsel yaşam açısından son derece önemli olan komşuluk ilişkilerinde de önemli değişimlere yol açmaktadır. Komşuluk, komşuluk ilişkileri aile ilişkileri ile iç içe geçmiş toplumun temel değerleri arasındadır. Bu ilişkiler ağının ortaya çıkması uzun bir süreç gerektirmekte, sosyal dayanışma ve yardımlaşma imkânı sunması açısından özellikle de göçle oluşmuş yoksul yaşama alanlarında toplumu bir arada tutan ve kentte var olabilme koşullarını yaratan önemli bir dinamik haline gelmektedir. Bu husus, konuyu şehir planlama çalışmaları açısından da son derece önemli kılmaktadır. Bu noktadan hareketle tez kapsamında, kentsel dönüşüm uygulamalarının yarattıkları yeni fiziksel biçimleniş temelinde komşuluk ilişkileri üzerinde ne tür dönüştürücü etkiler ortaya çıkardıkları ele alınarak araştırma konusu haline getirilmiştir. Uygulamaların özellikle de "göç ve yoksulluk" alanlarında yarattıkları etkiye odaklanan tez çalışmasında, Antalya Kepez bölgesinde uygulaması tamamlanmış bir bölgedeki toplumsal yaşamın değişen nitelikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Yaşayan topluluklarla yapılan görüşmelere dayanan alan çalışmasının bulguları, dikkat çekilmeye çalışılan etkinin varlığını desteklemiştir.