Geçmişe etkili olarak sona eren sözleşme ilişkilerinin tasfiyesi

Bir sözleşme ilişkisinin geçmişe etkili olarak sona ermesine rağmen, edimlerin değiş tokuşu gerçekleştiği takdirde, bu edimlerin iadesi gereklidir. Taraflar edimlerini aynen iade edebiliyorsa büyük bir sorunun varlığından söz edemeyiz. Ancak, edimlerin ifası ile iadesi arasında geçen sürede, edim konusunda bazı değişiklikler gerçekleşmiş olabilir. Edim konusu mal yok olmuş, tüketilmiş veya kötüleşmiş olabilir. İade borçlusu, iade konusu edim için bazı harcamalar yapmış ya da tam tersi bu edimden bazı yararlar elde etmiş olabilir. Ya da edim bir hizmet veya kullanma gibi gayri maddi nitelikte bir edim olabilir. Tüm bu hâllerde iadenin ne şekilde sağlanacağı sorunu gündeme gelecektir. Hukukumuzda geçmişe etkili sona eren sözleşmelerin tasfiyesinde haksız zilyetlikte iade veya sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanmaktadır. Buna ek olarak, tasfiyeye uygulanacak sözleşme hukuku kuralları ise detaylı bir düzenlemeden yoksundur. Bu noktada, tekli bir tasfiye düzenine ilişkin bir düzenlemenin gerekip gerekmediği, bu soruya olumlu cevap verilmesi hâlinde de bu tasfiyenin ne şekilde gerçekleşmesi gerektiği bu tezin çözmeye çalıştığı hukuki sorunu oluşturmaktadır.