Geçmişten günümüze Elazığ'da beden eğitimi, spor ve oyun kültürünün incelenmesi

Bu araştırma ile, Elazığ'da geçmişten günümüze beden eğitimi, spor ve oyun kültürü hakkındaki bilgileri derlemek, yazılı kaynak oluşturmak ve güncel bir durum tespiti yapmak amaçlanmıştır. Araştırmanın evreni Elazığ ilidir. Araştırmada, bilgilerin derlenmesinde tarihsel (retrospektif) yöntem ve anket yöntemi kullanılmıştır. Elazığ'da beden eğitimi, spor ve oyun kültürünün güncel durumunu tespiti için, tesadüfi olarak seçilmiş 9-16 yaş arasında, 397 kız ve 558 erkek olmak üzere toplam 955 ilk, orta ve lise öğrencisine anket uygulanmıştır. Anket verileri SPSS istatistik paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Elazığ'da spor etkinliklerinin başlangıcının 17. Yüzyıla kadar uzandığı ve güreş, avcılık, atıcılık, binicilik ve cirit oyunlarına dayandığı tespit edilmiştir. Elazığ ve Harput'ta 1885 yılından itibaren askeri, devlet okulları ve yabancı kolejlerde çeşitli sportif faaliyetler ( koşular, atlamalar ve oyunlar vb.), yapıldığı ve bazı okullarda "Beden Terbiyesi", "Terbiye-i Bedeniye ve Usul-ı Tedris ve Tatbikat" adları altında dersler okutulduğu saptanmıştır. Elazığ'da ilk spor kulübü 1915 yılında "Gençler Birliği" adıyla kurulmuş ve çağdaş anlamda spor çalışmaları ise kurtuluş savaşı yıllarında başlamıştır. Bu yıllardan sonra yapılan çalışmalar daha çok beden eğitimi, binicilik, atıcılık futbol, voleybol, ağırlık kaldırma, atletizm, jimnastik ve piramit hareketleri üzerine olmuştur. Elazığ'daki ilk spor tesisleri 1930'lu yılların sonunda hizmete girmiştir. Spor faaliyetleri 1950'den sonra hızlanmış, ilk amatör lig 1954 yılında futbol dalında kurulmuştur. 2004 yılı itibariyle Elazığ'da 5330 lisanslı sporcu ve 33 kulüp faaliyet göstermiştir. 1Beden eğitimi, spor ve oyun kültürünün güncel durumu incelendiğinde; 9- 16 yaş okul çağındaki öğrencilerin % 7.3'ünün bir spor kulübünde, % 40.6'sınm okul spor etkinlilerinde yer aldığı ve % 52.1 'inin ise hiç spor yapmadığı tespit edilmiştir. Oyun kültürü bakımından; öğrencilerin tercihi, % 86.1'i "Bilgisayar oyunları", % 70.7'si "Zeka oyunları", % 62.6'sı "Atari oyunları" ve % 49.8'i "Çocuk oyunları" olduğu gözlenmiştir. Geleneksel oyun kültürü hakkında; % 54.3'ünün bilgi sahibi olduğu, % 45.7'sinin bilgi sahibi olmadığı, bilgi sahibi olunan geleneksel spor dalları arasında da; % 46.4'ü "Yağlı güreş", % 29.1'i "Cirit oyunu" ve % 28.8'i "Atıcılık ve Avcılık" yer aldığı bulunmuştur. Sonuç olarak, İlimizde beden eğitimi, spor ve geleneksel oyun kültürünün; dünyada hızla gelişen ve değişen teknoloji, ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmeler, spor dallarındaki çeşitlilik ve medya faktörü ile yerini bilgisayar oyunlarına ve farklı spor dallarına bıraktığı ve çocuklarımızın geleneksel oyun kültüründen uzaklaştığı kanısına varıldı. Anahtar Kelimeler: Spor, kültür, oyun, geleneksel sporlar