Geleneksel, kültürel veya sanatsal değeri olan kaybolmaya yüz tutmuş mesleklerde çalışanların sorunları: Mardin/Midyat telkâri çalışanları örneği

İnsanlığın hayat tarzını, beğeni ve estetik anlayışlarını ortaya koyan önemli kültür alanlarından biri geleneksel mesleklerdir. Dünyada teknolojinin hızlı bir şekilde gelişim göstermesi ve makinelerin seri üretimi insanların hayat biçimlerine etki etmiş, büyük bir değişime yol açmış ve bu gelişmeler karşısında geleneksel meslekler de olumsuz etkilenmiştir. Geleneksel mesleklerin etkilenmesi bu mesleklerin çalışanlarını da olumsuz etkilemiştir. Keza el emeği göz nuru ile üretimini yaptıkları ürünlere talep azalmış, imitasyon ürünler ortaya çıkmış, geleneksel yöntemlerle yapılan ürünleri üretme faaliyetlerinde zorluklar ortaya çıkmış, elde edilen kazancın düşmesi ve yetersiz olması gibi durumlar sonucunda çırak bulmada zorluklar yaşanmış, bu da usta yetişmemesine ve geleneksel mesleklerin yavaş yavaş kaybolmasına neden olmuştur. Trabzon, Ankara ve Mardin gibi illerde üretimi devam eden telkari sanatı da geleneksel, kültürel veya sanatsal değeri olan kaybolmaya yüz tutan meslekler arasında sayılmaktadır (İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği, 2019). Geleneksel yöntemlerle halen devamlılığı sürdürülen ve bu alanda ürünler üretilen telkâri sanatının Mardin'in Midyat ilçesindeki geçmişi M.Ö. 3000 yıllarına kadar dayanmaktadır. Bu çalışmada Mardin ilinin Midyat ilçesinde gerçekleştirilen telkari sanatının yok olmaya başlama nedenleri ile telkari ustalarının ve diğer çalışanlarının sorunları nitel bir araştırma yapılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla Midyat ilçesindeki telkari ustaları ve diğer çalışanlara neden telkâri mesleğinin kaybolmaya yüz tuttuğu, bu alanda neden çırak ve usta yetişmediği, çalışanların sorunları ve mesleğin gelecekteki durumu ile ilgili sorular sorulmuştur. Geleneksel yöntem ile el emeği göz nuru telkâri sanatını sürdüren çalışanlardan mesleklerinin devamlılığı için tespit ve öneriler alınmış ve değerlendirmeler yapılmıştır.