Gelenekselden türeyen çağdaş Mardin konut yerleşimi

ixÖZETMardin, yüzyıllar içinde oluşmuş ve bugüne kadar korunan dokusuyla, bütünüyle kültürmirası olan ender bir şehirdir. Bugün, yerel mimarinin en önemli bileşeni olan taş evlerdeğişen şartlar karşısında yaşamı zorlaştırmaktadır. Taş evlere betonarme ekler veya evlerinorijinalliğini bozan mekan düzenlemeleri yapılmaktadır. Kentin mimari ve tarihi birikimiylebağdaşmayan, ama konfor sunan niteliksiz betonarme apartmanlarda yaşamak cazipgözükebilmektedir. Konut ihtiyacı, kentin dört yanında artan gecekondu ve betonarmeapartmanlarla kendini göstermektedir. Kent, geleneksel dokuyu hiçe sayarak gelişmektedir.Bu soruna bir çözüm aramak için, tarihi dokuyla uyumlu çağdaş konut tipolojileri vebunlardan oluşan yerleşim alternatiflerinin tasarlanma metodunun geliştirilmesi üzerine birdeneme yapılması amaçlanmıştır.İlk bölümde bir mimari dilin nasıl tanımlandığı, mimari dili çözümlemenin, gelenekselmimari çevrede yeni bir tasarım üretmenin nasıl mümkün olabileceği üzerinde durulmuştur.İnformel biçim gramerleri kullanarak tasarım yöntemi ve uygulama alanları anlatılmış,geleneksel mimari dokuda tasarım için kullanıldığı örnekler verilmiştir. Mevcut tip vestillerden yenilerini üretmek, ?Biçim Gramerleri?nin kullanım alanlarından biridir. Mardin'deçağdaş konut tasarımında alternatifler üretmek için informel biçim gramerlerinin kullandığımetoddan yararlanılmıştır.İkinci bölümde, önce Mardin hakkında genel bilgiler verilmiş, evlerin tasarımını belirleyenfaktörler ve Mardin evinin bileşenleri anlatılmıştır. Prof. Dr. Füsun Alioğlu'nunaraştırmasında incelemiş olduğu evlerin arasından seçilen 20 Mardin evinin krokileri, biçimgramerleri incelenmek üzere seçilmiş, mimari bileşenlerin bir araya geliş kuralları vekısıtlayıcılar şekil ilişkileri ile ifade edilmiştir.Son bölümde anlatılan, seçilen 20 Mardin evinden elde edilen gramer kuralları ileyapılabileceklerin bir bölümünün önerilmesidir. İşlev yitiren veya değiştiren mekanlarıntasarlanan yeni konutlarda çağdaş mekanlara dönüştürülmesi önerilmiş, biçim kuralları yenimekan kurguları için uygulanmıştır. Burada bitmiş bir tasarım elde etmeye odaklanılmamış,tasarım yönteminin ve alternatiflerinin geliştirilmesinde izlenecek adımlar araştırılmıştır.Konut tasarımlarında, gramer kurallarıyla, ihtiyaca göre değişen farklı durumlar için, sayısıztasarım alternatifi üretmek mümkündür. Ayrıca, yeni yerleşimin nasıl olabileceğinin ipuçlarıolarak, konutların birbirleriyle ve ticaret dokusuyla birlikteliği için öneriler getirilmiştir.Sonuçlar ve öneriler bölümünde Mardin'de çağdaş konut ve yerleşimler için yapılan önerilerözetlenmiş, gelenekselden türeyen çağdaş mimari dilin gramerini anlatan bir yerleşim ve yapıtasarım rehberi hazırlanmasıyla, tasarlanabilecek konut ve konut dışındaki yapı tipolojilerihakkında öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: biçim gramerleri, geleneksel mimari dokuda mimari tasarım, konuttipolojileri, kural tabanlı tasarım, Mardin, mimari dil