Gelişimsel kalça displazili hastalarda tedavi yöntemlerinin femur başı avasküler nekrozu üzerine etkisi

Amaç: Femur başı avasküler nekrozu (AVN), gelişimsel kalça displazisinde (GKD) tedavi sonrası en önemli komplikasyonlardan biridir. Bu çalışmada farklı konservatif ve cerrahi tedavi yöntemlerinin femur başı AVN üzerine etkileri incelendi ve AVN'ye sebep olabilecek risk faktörlerinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, retrospektif klinik çalışma olarak tasarlandı. 1980-2020 yılları arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji kliniğinde GKD tanısı alan ve tedavi uygulanan hastalar tarandı. Konservatif tedavi metotlarından Pavlik bandajı, abdüksiyon ortezi, kapalı redüksiyon ve pelvipedal alçılama uygulanan hastalar dahil edildi. Cerrahi tedavi metotlarından ise medial yaklaşımla açık redüksiyon, iliak osteotomi, femoral varus ve/veya derotasyon osteotomisi uygulanan hastalar çalışmaya dahil edildi. Tedavi sonrası yıllık takiplerinde ve son kontrolde AVN varlığı Bucholz-Ogden ve Kalamchi-MacEven kriterleri kullanılarak değerlendirildi ve sınıflandırıldı. Bulgular: GKD tanısı konulan 475 hastanın 674 kalçası değerlendirildi. 418 hasta (%88) kadın iken, 57 hasta (%12) erkekti. Ortalama son kontrol yaşı 7,38±6,0 yıldı (3-39 yaş). Son kontrol değerlendirmesinde sadece konservatif tedavi uygulanan 313 kalçanın 4'ünde (%1,2); cerrahi tedavi uygulanan 361 kalçanın ise 37'sinde (%10,2) AVN izlenmiştir. Pavlik bandajıyla birlikte abdüksiyon ortezi uygulanan 126 kalçada AVN görülmezken, sadece abdüksiyon ortezi uygulanan 138 kalçanın 1'inde (%0,7) AVN görülmüştür. Medial yaklaşımla açık redüksiyon uygulamasında AVN oranı %8,9, sadece kapalı redüksiyon uygulanan kalçalarda %6,1 olarak bulunmuş, gruplar arasında anlamlı fark izlenmemiştir (p>0,05). Açık redüksiyon sonrası human pozisyonunda yapılan pelvipedal alçılamada, abdüksiyon pozisyonunda yapılan alçılamaya göre AVN oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p:0,005). Eş zamanlı açık redüksiyon ve iliak osteotomi yapılan kalçalarda AVN oranının %15,3 olduğu, AVN olan kalçaların ortalama cerrahi uygulanma yaşının ise anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür (p:0,026). Fakat bu kalçalarda uygulanan Salter innominat osteotomisi ile Pemberton osteotomisi arasında AVN açısından anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç: GKD'de erken yaşlarda uygulanan konservatif tedavi metotlarında AVN oranlarının düşük olduğu ve bu tedavi metotlarının AVN açısından güvenli olduğu bulunmuştur. Kapalı redüksiyon ve açık redüksiyon sonrası gelişen AVN oranları yakın saptanmıştır. Medial yaklaşımla açık redüksiyonda AVN oranın düşük olduğu, açık redüksiyon sonrası uygulanan pelvipedal alçılama tekniğinin ise AVN üzerinde etkisi olduğu görülmüştür. Bu açıdan GKD'de tedavi yaşı, yaşa göre uygun tedavi seçimi ve tedavi yöntemlerinin uygun teknikle uygulanması femur başı AVN açısından oldukça önemlidir.