Gelişmekte olan ülkelerde kur değişimlerinin toplam çıktı üzerine etkileri: Türkiye üzerine bir uygulama

Gelişmekte olan ülkelerde devalüasyonlar genellikle ödemeler bilançosu problemleri ile karşı karşıya olan hükümetlerin politika aracı olarak kullanılmıştır. İktisat yazınında geleneksel yaklaşımlar itibari ile döviz kurunun değer kaybetmesi ekonomiyi olumlu etkilemektedir. Bununla birlikte döviz kurunun değer kaybı bir taraftan yurtiçinde üretilen malların fiyatlarının düşmesi yoluyla ihracatın artmasını teşvik ederken, diğer taraftan da ithal edilen girdilerin fiyatlarının yükselmesi nedeniyle ihraç sektöründe üretim yapmanın maliyetini arttırmaktadır. Bu bağlamda, daraltıcı devalüasyon hipotezi çerçevesindeki teorik tartışmalar talep ve arz yanlı kanallar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Döviz kurunda meydana gelen değişimler ekonomik aktiviteyi bu kanallar aracılığı ile etkilemektedir.Bu çalışmada yeni yapısalcı okulun temel hipotezi olan gelişmekte olan ülkelerdeki kur değişimlerinin daraltıcı etkileri incelenmiştir. Bu bağlamda daraltıcı etkilerin hangi kanallardan ortaya çıktığı tartışılmıştır Çalışmanın uygulama kısmı Türkiye ekonomisi için TL'nin konvertibilitesinin kabul edildiği 1990 sonrası dönem baz alınarak reel ve nominal döviz kurlarında meydana gelen değişimlerin makroekonomik değişkenler üzerindeki etkileri test edilmiştir. Uygulama Kamin ve Rogers (2000) modeli takip edilerek yapılmıştır. Özellikle döviz kurunun değer kaybetmesinin gayri safi yurtiçi hasıla, yurtiçi fiyat düzeyi, kamu boyutu, sermaye hesabı, yabancı faiz oranları ve en temel ara girdi ithalatı kalemi olan petrol fiyatları üzerindeki etkileri araştırılmıştır.Yapılan analiz sonuçlarında hem uzun hem de kısa dönemde döviz kurlarına verilen şokların reel GSYİH üzerindeki etkisi negatif yönlü olmuştur. Başka bir ifade ile bu çalışmada geleneksel yaklaşımın tersine, yeni yapısalcı okulun argümanlarını destekleyici sonuçlara ulaşılmıştır. Döviz kurunda yaşanan değer kaybı toplam çıktıyı daraltmaktadır.