Institutional patronage in the translation of children's literature in the young Turkish Republic (1939-1945)

Bu çalışma, Çocuk Esirgeme Kurumu'nun 1930'ların ikinci yarısından sonraki, özellikle de 1939-1945 yılları arasındaki çeviri ve yayın faaliyetlerini incelemektedir. Çalışmada, Çocuk Esirgeme Kurumu Okul ve Öğrenci Kitapları (1943-1945) başlıklı kitap serisi ve Çocuk (1936-1948) dergisinin seçilen on sayısı olmak üzere, özellikle çocuklara yönelik iki ayrı birincil kaynak materyal ele alınmaktadır. Kurum'un Türk çocuklarının yaşamlarında olumlu değişim yaratmaya yönelik ideolojik duruşu göz önünde bulundurularak bu tez, Çocuk Esirgeme Kurumu'nu bir planlamacı olarak ele almakta ve Kurum'un kültür, eğitim ve çocuk edebiyatı alanlarındaki girişimlerini "kültür planlaması" (Even-Zohar, 1997, 2002) eylemleri olarak değerlendirmektedir. Devletin Kurum'un işlerine müdahalesi dolayısıyla söz konusu planlama projesi bir himaye eylemi (Lefevere, 1992) olarak kavramsallaştırılmakta ve Kurum, incelenen dönemde çocuk edebiyatı dizgesi üzerinde bir denetim kurumu olarak görülmektedir. Eyleyici odaklı bir yaklaşım benimseyen bu tez, Kurum ile bağlantılı kilit figürlerin ve çevirmenlerin, çalışma kapsamında incelenen çeviri eserlerin üretimi üzerindeki sembolik güçlerini ne şekillerde kullandıklarını araştırmaktadır. Son olarak, söz konusu dönemde çocuk edebiyatının Türkiye'deki yazınsal çoğuldizge içindeki konumunu ortaya koymak amacıyla seçilen iki vaka çalışmasının derinlemesine bir incelemesini sunmaktadır. İncelemede ayrıca, çeviri çocuk edebiyatı alanını yöneten normlar tartışılmakta ve ideal Türk çocuğu için çevirmenler ve Kurum tarafından (yeniden) üretilen değerler ortaya konmaktadır.