Genç yetişkin erkek bireylerde sosyal medya bağımlılığının, bigoreksiya eğilimi, egzersiz bağımlılığı ve beslenme durumları üzerine etkisi

Sosyal medya, bireylerin beden algısını şekillendirerek ideal vücut normlarını benimsemelerine sebep olabilmektedir. Bu durum, bireylerin ideal vücut tipine ulaşabilmek adına çeşitli beslenme ve egzersiz girişimlerinde bulunmalarına ve sağlığı riske atabilecek davranışlar sergilemelerine yol açabilmektedir. Bu araştırma genç yetişkin erkek bireylerde sosyal medya bağımlılığının, bigoreksiya eğilimi, egzersiz bağımlılığı ve beslenme durumları üzerine etkisini incelemek amacıyla planlanmıştır. Araştırma, Mayıs-Ağustos 2024 tarihleri arasında, Ankara'da özel bir spor salonuna giden, yaşları 20-30 yaş aralığında olan gönüllü 128 genç yetişkin erkek bireyle yürütülmüştür. Bireyler çalışma ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Çalışma grubu, en az 3 aydır özel bir spor salonuna kayıtlı olan ve haftada en az 5 saat ve/veya 3 gün egzersiz yapan 64 bireyden oluşturulmuştur. Kontrol grubu ise, aynı spor salonuna en az 3 aydır giden ancak haftada 3 saatten ve/veya 2 günden daha az egzersiz yapan 64 bireyden oluşturulmuştur. Araştırmaya katılan tüm bireylere, genel özellikleri, spor ve egzersiz durumları, diyet ve besin destek ürün kullanımları ile ilgili tanımlayıcı bilgilerden oluşan çoktan seçmeli soruların bulunduğu anket uygulanmış ve bireylerin antropometrik ölçümleri alınmıştır. Sosyal medya bağımlılık durumunu saptamak için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği - Yetişkin Formu (SMBÖ-YF), bigoreksiya eğilimini değerlendirmek için Kas Görünüm Memnuniyeti Ölçeği (KGMÖ), egzersiz bağımlılık düzeylerini belirlemek için Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği (EBÖ) uygulanmıştır. Ayrıca bireylerin besin tüketim durumunu saptamak amacıyla Besin Tüketim Miktarı Sıklığı Anket Formu uygulanmıştır. Araştırmaya katılan çalışma ve kontrol grubundaki bireylerin yaş ortancası [alt-üst] sırası ile 22.00 [20.00-30.00] ve 23.00 [20.00-30.00]'tür. Çalışma ve kontrol grubundaki bireylerin vücut ağırlığı ortalaması sırası ile 78.2± 9.56 kg ve 78.9±11.67 kg'dir. Çalışma ve kontrol grubundaki bireylerin vücut yağ oranı ortancası [alt-üst] sırası ile 14.85 [11.80-24.70] ve 19.50 [5.00-24.40]'dir. Çalışma ve kontrol grubundaki bireylerin beden kütle indeksi ortalaması sırası ile 24.31 ± 2.41 kg/m² ve 24.7±2.82 kg/m² olarak saptanmıştır. Çalışma ve kontrol grubundaki bireylerin sosyal medya bağımlılık ölçeği toplam puanı ortalamaları sırası ile 48.7±11.22 ve 54.8±11.14 olarak bulunmuş ve gruplara göre sosyal medya bağımlılık puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Çalışma grubunda sosyal medya bağımlılık ölçek puanı ile günlük alınan enerji ve makro besin miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Kontrol grubunda sosyal medya bağımlılık ölçek puanı ile günlük tüketilen protein miktarı ile yüzdesi ve günlük tüketilen yağ miktarı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Çalışma grubunda kas görünüm memnuniyet ölçeği ile sosyal medya bağımlılık ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Kontrol grubunda kas görünüm memnuniyet ölçeği toplam puanı ile egzersiz bağımlılık ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Kas görünüm memnuniyet ölçeği toplam puanı ile sosyal medya bağımlılık ölçeği toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Sosyal medya bağımlılığındaki her 1 puanlık artış, kas memnuniyet ölçeği toplam puanını 0.24 kat artırırken, egzersiz bağımlılığındaki her 1 puanlık artış ise bu puanı 0.47 arttırmıştır. Bu bulgular sonucunda; sosyal medya bağımlılığı ve egzersiz bağımlılığı arttıkça bireylerde bigoreksiya eğiliminin arttığı gözlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma sosyal medya bağımlılığının bireylerin yaşam tarzı ve beden algıları üzerinde etkiye sahip olabileceğini göstermektedir.