İngilizce ders kitaplarında cinsiyet ve etnik çeşitlilik

Bu çalışmanın amacı İngilizce öğretiminde kullanılan iki ders kitabında cinsiyet ve etnik çeşitliliği araştırmaktır. Çalışma aynı zamanda öğretmenlerin ders kitaplarında cinsiyet ve etnik çeşitlilik konularına ilişkin görüşlerini elde etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ders kitaplarında içerik analizi yapılmıştır. Ders kitaplarının içeriğinin incelenmesi ve analiz edilmesi için analiz kriter listesi hazırlanmıştır. İlgili konuda öğretmenlerin görüşlerine ilişkin bulgular elde etmeye yönelik yarı yapılandırılmış görüşme soruları hazırlanmış ve odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Görünebilirlik açısından incelendiğinde her iki ders kitabında da görsellerde ve yazılı metinlerde erkek karakterlerin kadın karakterlere oranla daha fazla olduğu bulunmuştur. Cinsiyet belirten zamirlerde ve sahiplik zamirlerinde erkeklerin kadınlara oranla daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Toplumda yüksek mertebedeki insanları temsil eden eril kelimelerin dişil kelimelerden daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Etnik kimlikleri ile tanımlanan karakterlerin çoğunun beyaz ırktan olduğu tespit edilmiştir. İngilizce'yi yabancı dil veya ikinci dil olarak konuşan toplulukların çok az bir oranda yansıtıldığı bulunmuştur. Erkek karakterleri tanımlayan sıfatların kadın karakterleri tanımlayan sıfatlardan sayıca daha fazla olduğu, olumlu ve olumsuz anlamları olan sıfatların daha çok erkek karakterleri tanımlarken kullanıldığı ve kadın karakterlerin olumsuz sıfatlarla tanımlanmadığı bulunmuştur. Boş vakit aktiviteleri incelendiğinde, erkek karakterlerin kadın karakterlere kıyasla daha fazla ve daha çeşitli boş vakit aktivitesine sahip olduğu görülmüştür. İki cinsiyetin de var olduğu cümleler incelendiğinde, eril kelimelerin her zaman dişil kelimelerden önce geldiği tespit edilmiştir. Çalışma aynı zamanda iş alanında erkek karakterlerin kadın karakterlere kıyasla daha fazla yansıtıldığını bulmuştur. Erkek karakterlerin kadın karakterlere kıyasla daha fazla iş seçeneğine sahip olduğu bulunmuştur. Odak grup görüşmelerinden elde edilen bulgular incelendiğinde öğretmenlerin ders kitaplarında bazı ideolojilerin yansımalarının olduğunu kabul ettikleri görülmüştür. Öğretmenlere göre yayınevleri finansal kaygıları nedeniyle ders kitaplarında bazı ideolojik mesajlar içermekte ve yansıtmaktadır. Diğer bir görüş ise ders kitaplarındaki ideolojik yansımalarının devletin kararlarına bağlı olarak şekillendiğini ifade etmektedir. Öğretmenler ders kitaplarında cinsiyet eşitsizliği olduğunu ve kadın ve erkek sayılarının eşit olması gerektiğini vurgulamışlardır. Etnik çeşitlilik göz önüne alındığında, öğretmenler farklı etnik kökenlerden insanların yansıtıldığını fark ettiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler cinsiyet konusunda eşitliği vurgularken, etnik çeşitlilik konusunda eşitlikten bahsetmemişlerdir. Öğretmenler ideolojik yansımaların dolaylı olduğunu ve öğrencilerin bunların tam olarak farkında olmadıklarını iddia etmişlerdir. Öğretmenler, ders kitaplarında cinsiyet eşitliğini ve farklı etnik kökenlerden insanların yansıtılmasını sağlamanın bir yolunun ders kitabı seçimlerinde cinsiyet ve etnik çeşitlilik gibi unsurların da göz önünde bulundurulması olduğunu ifade etmişlerdir.