Toplumsal cinsiyet eşitliği ve vergilendirme: Türk vergi politikalarının eleştirel analizi

Günümüzde gelişmiş refah devletleri dahil olmak üzere pek çok ülkede vergiler var olan toplumsal cinsiyet eşitsizliği derinleştirmektedir. Bu nedenle, vergi ödevi, vatandaşlık ve temsiliyet kavramları arasındaki ilişki doğrultusunda vergi politikaları ile bunların toplumsal cinsiyet eşitsizliği yönünden sonuçlarının incelenmesi önem taşımaktadır. Bu tez ile Türk vergi politikaları, toplumsal cinsiyet eşitsizliği bağlamında kadının üretim, tüketim ve üreme rolleri yönünden incelenerek literatürdeki boşluğu gidermeyi amaçlamaktadır. Doğrudan vergilerin kadınlarca daha az başvurulan riskli yatırım araçlarının daha düşük vergiye tabi olması gibi örtülü biçimlerde toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yol açtığı; bununla birlikte vergi istisnaları ve teşvikler ile kadının üretime katılımına katkı sağlandığı görülmüştür. Tüketime yönelik vergilerin ise münhasıran ve mecburen kadınlar tarafından kullanılmak zorunda olunan hijyen ürünlerinin (çocuk bakımı için gerekli ürünler ile birlikte) tabi olduğu katma değer vergisi nedeniyle yine toplumsal cinsiyet ayrımcılığının pekiştirildiği tespit edilmiştir. Mecliste yer alan kadın vekil oranları, parti programları ve ihtiyari cinsiyet kotası uygulamaları incelenmekle bu bulguların kadının siyasi temsilindeki eksikliği ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Türk vergi sistemi ve vergi toplama yöntemlerinin kadınlarda vergi bilincini olumsuz etkileyerek siyasi alandan feragatine neden olduğu görülmüştür. Dolayısıyla Türk vergi politikalarının toplumsal cinsiyet ayrıştırıcı yaklaşımı ile temsiliyet eksikliğinin birbirilerini karşılıklı olarak etkileyen unsurlar olduğu tespit edilmiştir.