Orta Anadolu kültürü'nde toplumsal cinsiyet temsili: Halk masalları üzerine bir eleştirel söylem incelemesi

Bu çalışma, Helvacı Güzeli, Keçeli Kız, Erkek Kılığına Giren Kız, Kız Çocuklarını Sevmeyen İki Padişah ve Yaşlı Adam ve Kızları adlı seçilmiş masallarda toplumsal cinsiyet ideolojisinin nasıl kurgulandığını araştırmayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, söz konusu halk masallarına ilişkin metinsel, metinlerarası ve toplumsal düzeylerde bir analiz yapmak için Fairclough'un üç boyutlu modelini benimsemiştir. Metinsel düzeyde, toplumsal cinsiyet ideolojisinin açık dilsel ögelerde nasıl kodlandığını görmek için isimler/isim tamlamaları, sıfatlar, fiiller, geçişlilik gibi dilsel ögeler incelenmiştir. İkinci adımda, metinlerarasılığın folklorik unsurlar aracılığıyla toplumsal cinsiyeti temsil etmeye nasıl yardım ettiği anlaşılmaya çalışılmıştır. Son olarak sosyal boyutta, sosyal bağlamı ve bunun toplumsal cinsiyet ideolojisini nasıl etkilediği veya ondan nasıl etkilendiği incelenmiştir. Metodoloji olarak, bu çalışmanın amacına en iyi şekilde hizmet eden ve bilgi açısından zengin verileri seçmek için amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme, değerlendiriciler arası güvenilirlik kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, halk masallarını belirli temalar altında analiz etmek için içerik analizi yöntemi de kullanılmıştır. Bulgular, açık dilsel ifadelerin örtük toplumsal cinsiyet ideolojisi temsilleri içerdiğini ve erkeklerin kadınlar üzerinde baskın olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, metinlerarası göndermeler toplumsal cinsiyet ideolojisinin birçok folklorik referansa sahip olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Bu göndermeler toplumsal cinsiyet ideolojisinin nasıl bu referanslar aracılığıyla oluşturulduğunu gözler önüne sermektedir. Son olarak, sosyal bağlam halk masallarının diyalektiğinin doğasını gösterir. Bu şekilde, bulgular toplumsal cinsiyet ideolojisi açısından mevcut literatürle paralellik göstermektedir ve her bir halk masalı tutarlı sonuçlar göstererek birbirini tamamlar niteliktedir. Anahtar Kelimeler Cinsiyet ideolojisi, Eleştirel Söylem Analizi, Anadolu Halk Masalları