Çizgi filmlerde toplumsal cinsiyet temsili: Türkçe-İngilizce ikili bütüncenin karşılaştırmalı incelemesi

Çocuk alıcı için görsel-işitsel çeviri ve toplumsal cinsiyet temsili bağlamında yürütülen, derlem temelli bir çalışma olan bu tez, Türkiye'de yayın yapan ve yaygın olarak izlenen iki televizyon kanalında yer alan özgün ve çeviri çizgi filmlerde toplumsal cinsiyet temsilinin çocuk alıcılara nasıl sunulduğunu karşılaştırmalı olarak ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu nedenle, TRT Çocuk ve Disney Channel Türkiye kanallarında 2015-2021 yılları arasında gösterilen ve hedef kitlesi 6 ila 11 yaş aralığı çocuklar olan çizgi filmler arasından veri bütüncesi seçilmiştir. TRT Çocuk kanalında gösterilen Türk yapımı özgün çizgi filmler ve Disney Channel Türkiye'de gösterilen çizgi filmlerin dublajlı çevirileri iki farklı bütünce olarak ele alınmış ve 2015-2021 yılları arasında Türkiye'de 6-11 yaş aralığındaki çocukların hangi toplumsal cinsiyet temsillerine maruz kaldıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Çeviri ve çeviri olmayan bütünce, toplumsal cinsiyet çevirisi ve çocuklar için görsel-işitsel çeviri gibi çeviribilimin alt alanlarının kesişimindeki yaklaşım ve bakış açılarından hareketle incelenmiştir. İçerik analizi için Abigail Walsh & Campbell Leaper (2020) tarafından sunulan yöntem ile Andrée Michel (1986)'in aktivite kategorisi kullanılmıştır. Kadın ve erkek karakter sayısı, konuşma süresi, konuşma davranışı (destek veya öneri şeklinde), agresif davranış, yapılan aktiviteler ve karakterlerin görünüşleri incelenmiş, nicel bulgular toplumsal cinsiyet temsili bağlamında nitel olarak yorumlanmıştır. Sonuçlar, çocuk alıcılara yönelik farklı kaynaklardan alınan özgün ve çeviri görsel-işitsel ürünlerin, birçok toplumsal cinsiyet temsilini sürdürdüğünü ortaya koymuştur. Anahtar Sözcükler: derlem temelli çeviribilim, toplumsal cinsiyet temsili, görsel işitsel çeviri, çocuklar için çeviri, içerik analizi, çizgi filmler