Genel Cerrahi hastalarında venöz tromboembolizm riskinin ve tromboprofilaksinin uygunluğunun değerlendirilmesi

Cerrahi işlem sonrası görülen ölümlerin en önemli nedeni venöz tromboembolizm (VTE)'dir. Cerrahi hastalarda VTE riskleri iyi tanımlanmış olsa da bu hastalarda primer tromboprofilaksi (TP) ihmal edilebilmektedir. Bu çalışmada; genel cerrahi hastalarında VTE riskinin ve TP uygunluğunun değerlendirilmesi ile eğitim ve klinik eczacılık uygulamalarının TP uygunluğu üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, 1 Mart 2021 - 10 Aralık 2021 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Genel Cerrahi Anabilim Dalı servislerinde eğitim öncesi (n=340), eğitim sonrası (n=269) ve klinik eczacı önerili dönem (n=191) olmak üzere toplam 3 dönemde gerçekleştirilmiştir. Eğitim öncesi dönemde ameliyat olan hastaların VTE riski ve TP uygunluğu değerlendirilmiştir. Eğitim öncesi dönemin sonunda TP hakkında kılavuzlar ile ilgili eğitim yapılmış ve servislere eğitim özetini içeren poster asılmıştır. Eğitim sonrası dönemde ameliyat olan hastaların VTE riski ve TP uygunluğu tekrar değerlendirilmiştir. Klinik eczacı önerili dönemde de klinik eczacı, optimal TP almayan hastaların sorumlu hekimlerine, eğitim içeriğinde yer alan önerilerde bulunmuş ve VTE riski ve TP uygunluğu tekrar değerlendirilmiştir. Araştırmamızda eğitim öncesi ve sonrası dönemde hastalara uygulanan optimal TP oranında anlamlı fark yok iken (%40,6 ve. %45,4; p=0,238); klinik eczacı önerili dönemde istatistiksel anlamlı olacak şekilde bu oran %59,2'ye yükselmiştir (p=0,004). Yüksek riskli olup tek çeşit TP uygulanan hastalar, optimal TP uygulanmayan hastaların çoğunluğunu oluşturmuştur. Eğitim öncesi dönem ile eğitim sonrası dönemde yüksek riskli olup tek çeşit TP uygulanan hastaların oranı (%30,6 ve %30,9) benzer iken (p=0,819); klinik eczacı ile bu oran %18,3'e düşürülmüştür (p=0,001). Genel cerrahi hastalarında verilecek klinik eczacılık hizmetlerinin yaygınlaştırılması özellikle optimal TP'nin uygun şekilde sürdürülmesi açısından önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Venöz tromboembolizm, profilaksi, tromboprofilaksi, klinik eczacı, genel cerrahi