Genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (GSBL) üreten Escherichia coli'nin neden olduğu toplum kökenli üriner sistem infeksiyonlarında risk faktörleri

Hastane ve toplum kökenli infeksiyonlarda etken olarak önemli rol oynayan Gram-negatif bakterilerde antibiyotiklere karşı direnç giderek artmaktadır. Bu direncin en sık edenlerinden biri de β-laktamaz enzim-GSBL-üretimidir. GSBL üreten mikroorganizmalar sadece hastane kökenli infeksiyonların değil son on yılda toplum kökenli infeksiyonların da önemli etkenleri arasında yer almaya başlamıştır. Toplum kökenli infeksiyonların çoğunluğunu da GSBL pozitif Escherichia coli (E. coli)'nin etken olduğu üriner sistem infeksiyonları (ÜSİ) oluşturmaktadır. GSBL pozitif mikroorganizmaların toplum kökenli ÜSİ'lerde sıklığının artması ampirik oral tedavi seçeneklerini sınırlandırmakta, uygun olmayan tedavi seçenekleriyle maliyeti artırmaktadır. Yapılan çalışmalarla da bu infeksiyonlarla etkilenen hastaların daha çok altta yatan risk faktörleri olan hastalar olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada GSBL üreten E.coli'nin neden olduğu üriner sistem infeksiyonlarında GSBL üretimine yol açan risk faktörlerinin belirlenerek GSBL üretimi ve buna bağlı mortalitenin ve morbiditenin en aza indirilmesini sağlayacak korunma ve kontrol önlemlerini almak amaçlanmıştır. Nisan 2012-Nisan 2013 tarihleri arasında polikliniklerimize ayaktan başvuru yapan ve idrar kültüründe E. coli üremesi olan ve toplum kökenli üriner sistem infeksiyonu kriterlerini karşılayan 103 hasta çalışmaya alınmış, GSBL-pozitif E. coli infeksiyonlu olgular vaka grubu, GSBL-negatif E.coli infeksiyonlu olgular kontrol grubuna dahil edilmiştir. E.coli izole edilen hastaların demografik özellikleri, hastane yatışı, idrar kültürünün gönderildiği poliklinik, daha önceki hastaneye yatış öyküsü, altta yatan hastalıkları, immünsüpresif tedavi alımı, operasyon varlığı, invaziv girişimleri (üriner kateter, sistoskopi, kolonoskopi), geniş spektrumlu antibiyotik alımı, Charlson komorbidite skoru gibi risk faktörleri değerlendirilmiştir. İki grup risk faktörleri yönünden karşılaştırılmıştır. Solid metastatik tümörlü hastalarda (%15,4'e karşılık %2), orta-ağır renal hastalıkta (%26,9'a karşılık %9,8), demansta (%5,8'e karşılık %0) anlamlı farklılık vardır (p< 0,05). Üriner cerrahi öyküsü bulunması durumunda üriner İnfeksiyon gelişmesi vaka grubunda %26,9, kontrol grubunda %9,8 olarak bulunmuş ve istatistiki olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,025). Komplike ÜSİ olanlarda skor puanı daha yüksek saptanması anlamlı olarak saptanmıştır (p<0,05). Tekrarlayan ÜSİ öyküsüne bakıldığında vaka ve kontrol grubunda sırasıyla %44,2 ve %11,8 olarak bulunmuştur. Bu durum istatistiki olarak anlamlıdır (p<0,001). Antibiyotik kullanımı ise vaka grubunda %34,6, kontrol grubunda %11,8 olarak bulunmuş olup anlamlıdır (p<0,05). Komplike ÜSİ-komplike olmayan ÜSİ ile gelen hastalar değerlendirildiğinde Charlson skoru puanı ortalaması komplike olmayanlarda 1,59 iken 2,4 olarak bulunmuştur. Komplike ÜSİ olanlarda skor puanı daha yüksek saptanması anlamlı olarak saptanmıştır (p<0,05). Hastanemize başvuran ve GSBL üreten E.coli nin neden olduğu toplum kökenli üriner sistem infeksiyonlarında risk faktörlerinin saptanması ile bundan sonraki tedavi seçeneklerinin belirlenmesi ve infeksiyon kontrol önlemlerinin alınmasında çalışmamızın yol gösterici olacağını düşündürmektedir. CLSL, GSBL'nin rutin olarak taranması ve bildirilmesini önermemektedir. Ancak bu yaklaşımın ülkemiz koşullarında tanı, tedavi ve infeksiyon kontrol uygulamaları açısından uygun olmadığı kanaatindeyiz. Biz çalışmamızın sonucuna göre GSBL üreten mikroorganizmaların rutin laboratuarlarda araştırılması ve klinisyenlere bildirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Bu GSBL üreten mikroorganizmalara bağlı infeksiyonlarda tedavi başarısı için gereklidir