Gerçeklik Ötesi Çağında Sosyal Medya Aracılığı ile Gerçeğin Yansıtılması ve Yeni Etik Sorunsalı

ÖZ: Teknolojinin süratli bir şekilde gelişmesi ve akıllı telefonların hayatımıza girmesiyle birlikte birçok mecra ve meslekte büyük değişimler ve gelişmeler yaşanmıştır. Dijitalleşmeden en çok etkilenen mecralarda biri de hiç şüphesiz kitle iletişim araçlarından gazetecilik mesleğidir. Dijital medyanın etkin olmasıyla birlikte zaten tartışılan gerçeklik olgusu da daha sorgulanır bir hale gelmiştir. Sahte haberlerin üretimi yeni olmamakla birlikte 2016 yılının sonunda, “gerçeklik ötesi” kelimesi Oxford Dictionary tarafından "yılın kelimesi" seçilmiştir. Günümüzde birçok insan akıllı telefonlar aracılığı ile haberleri takip etmekte, içerik üretip haberin doğruluğundan emin olmadan paylaşımda bulunabilmektedir. Kişiler, internete erişimi olan herhangi bir cihazla çok kolay bir şekilde doğru olmayan yanıltıcı bilgiye maruz kaldığı gibi doğru olmayan içerik de üretebilip paylaşabilmektedir. Kimi dijital gazeteler okuyucusunu ve popülerliğini kaybetme ya da ekonomik endişeyle hareket edebilmektedir. Sahte haberlerin hızlı bir şekilde yayılması, insanların verilere dayalı gerçeklerden ziyade duygularına ve ideolojik yakınlıklarına hitap eden haberleri benimseyip doğru gibi algılamaları sonucu ortaya çıkar. Yalan haberler, yeni medya teknolojileriyle sosyal hayatı, siyaseti ve hatta ekonomiyi çok fazla etkilemektedir. Bu bağlamda, söz konusu araştırmada post-truth çağında sosyal medya aracılığı ile gerçeğin yansıtılması ve yeni etik sorunsalı incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan araştırmada, alanında deneyimli 10 medya profesyoneliyle yüzyüze görüşülmüştür. Araştırma sonucunda medya profesyonellerinin; sosyal medya, teyit, yalan haber, doğruluk kontrolü, sosyal medyadan gelen bilgilerin doğruluğuna inanma, gazetecilik mesleğinin geleceği ve etik sorunsalına ilişkin görüşleri ortaya konmuştur. Elde edilen sonuçlar ışığında ileride yapılacak araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.