Gerger ve yakın çevresinin (Elazığ L42-D4 paftası) jeomorfolojisi (Adıyaman)

Çalışma alanı Güneydoğu Anadolu bölgesinin Orta Fırat bölümünde yer almaktadır. Genel olarak bölge Adıyaman ili Gerger ilçesi ve yakın çevresini kapsamaktadır. Çalışma alanı kuzeyinde Ulubaba Dağı, Kuzeydoğusunda Hazarbaba ve Maden Dağları ve yine Güneydoğu Toros Dağ silsilesinin bir parçası olan Klor Dağı'nın bir bölümü de çalışma alanı içerisinde yer almaktadır. Bu bölge gerek Fırat Nehri gerekse onun yan kolları tarafından parçalanmıştır. Jeolojik birim olarak çalışma sahasında Kretase ve Miyosen arası yaşlı çeşitli kaya birimlerinden oluşan formasyonlar mevcuttur. Tektonik olarak Türkiye'nin en aktif faylarından biri olan Doğu Anadolu Fayı da çalışma sahasına yakın bir yerden geçmesi sebebi ile saha aktif tektonik hareketlerle de şekillenmektedir. Sahada çok sayıda yanal atımlı ve ters fay bulunmaktadır. Çalışma alanı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer almasına rağmen iklim bakımından bölgenin genel iklim karakterinin aksine sıcaklık ve yağış değerleri nedeniyle yarı nemli iklim grubuna girmektedir. Nemli iklim karakteri nedeni ile sahada zengin bir vejetasyon çeşitliliği oluşmuştur. Orman alanları antropojenik etkilerle tahrip edilirken çalı ve ot formasyonları daha yaygındır. İklim şartlarına bağlı olarak da sahada karstik aşınım şekillerinden olan dolin ve uvalalar oluşmuştur. Çalışma alanındaki diğer jeomorfolojik birimler olarak dağ sıraları, platolar, etek düzlükleri ve yapısal şekillerden kuestalar da bulunmaktadır. Çalışma alanı Paleozoyik boyunca Arabistan kıtasının pasif kuzey kenarını oluşturduğundan zaman zaman sığ denizel, zaman zaman ise karasal ortamların hâkim olduğu saha durumuna gelmiştir. Mesozoyik boyunca Gondwana Kıtası'ndan açılma tektonik rejimine bağlı olarak Geç Triyas'tan itibaren kuzey yönünde ayrılmaya başlayan Anatolid-Torid blokları çalışma sahasının bu devir boyunca okyanuslaşmasına neden olmuştur. Geç Kretase'den Orta Miyosen'e kadar sahasının jeolojik yapısını oluşturan tabakaların Alp Orojenezi ile hafif kıvrıldığı ve okyanusal koşulların sığ denizel koşullara dönüştüğü Orta Miyosen itibarı ile sahanın karalaştığı bir devre olmuştur. Orta Miyosen'den günümüze Arap Plakasının kuzeyde Toridler ile çarpışması sonucunda çalışma sahasının kuzey kesimleri orojenik olarak yükselmiş ve faylanmalara bağlı olarak bugünkü morfolojik görünümünü almıştır.