Glisin liç çözeltilerinden cıvanın çöktürme ile uzaklaştırılması

Bu çalışma, zanaatkâr ve küçük ölçekli altın madenciliği faaliyetlerinden kaynaklanan amalgam atıklarının, glisin ile liç yapılması sonrasında içerdiği cıvanın (Hg) çöktürme ile uzaklaştırılmasını incelemektedir. Glisin, düşük toksisite, biyobozunurluk gibi avantajlarıyla altın madenciliğinde yeni ve etkili bir alternatiftir. Bu liç sistemi içinde çözeltiden cıvanın giderimi, sürecin başarısı ve çevresel güvenliği açısından kritik bir aşamadır. Bu kapsamda, glisin liçiyle elde edilen yüklü çözeltilerden cıvanın uzaklaştırılması amacıyla Sodyum Sülfür (Na2S) ve Potasyum Etil Ksantat (KEX) çöktürücüleri kullanılarak karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmıştır. Deney tasarım sürecinde sıcaklık, çöktürücü dozajı ve süre gibi parametreler Merkezi Bileşik Deney Tasarım (CCD) yöntemiyle optimize edilmiştir. Na2S ile yapılan uygulamalarda, HgS bileşiği olarak yüksek verimle (%99) çöktürülmüştür. Bu süreçte Au kaybı gözlemlenmezken, Ag için önemli düzeyde kayıplar meydana gelmiştir. KEX ile yapılan çöktürme işlemlerinde ise maksimum %95 oranında Hg giderimi sağlanabilmiş ve değerli metal kaybı ise çok daha düşük düzeyde kalmıştır. Ayrıca, KEX'in yüksek dozajlarında kritik misel oluşumu riski bulunması, dozaj optimizasyonunun önemini ortaya koymaktadır. Glisin ortamında cıva gideriminde iki çöktürücü de belirli avantaj ve sınırlamalar sunmaktadır. Na2S yüksek verim sağlarken seçicilik açısından sınırlıdır, KEX ise daha düşük verimle değerli metal kayıplarını minimize etmektedir. Bu nedenle, özellikle değerli metallerin öncelikli olduğu çalışmalarda KEX kullanımı daha uygun bir tercih olarak öne çıkmaktadır. Fakat çöktürme işleminde organik reaktif KEX'in kullanılması durumunda aktif karbon üzerine Au adsorpsiyonunu olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Na2S kullanımında ise bu olumsuzluk görülmemektedir. Adsorpsiyonda reçine kullanılması durumunda her iki reaktif için olumsuz bir etki belirlenmemiştir.