Gnss destekli trigonometrik nivelman ile vadi geçişi nivelmanı

Günümüzde gerek mühendislik projelerinde gerekse bilimsel merakı gidermeye yönelik çalışmalarda nokta yüksekliklerinin belirlenmesi harita mühendisliğinin önemli çalışma alanlarından birisidir. Nokta yükseklikleri yaygın olarak geometrik, trigonometrik ve GNSS nivelman tekniği ile belirlenmektedir. Bu tekniklerin kendine özgü bir çok avantaj ve dezavantajları mevcuttur. Bunlardan yaygın olarak uygulanan yöntem geometrik nivelman tekniğidir. Geometrik nivelman tekniği özellikle geniş açıklıklı ve derin vadilerin ve akarsu geçişlerinde uygulanması zor ve zaman alıcı bir tekniktir. Geometrik nivelman tekniğine alternatif yöntem arayışında gelişen teknolojilerin sonucu olarak ortaya çıkan yüksek doğruluklu açı ve uzunluk ölçebilen Total Stationlar ve GNSS tekniği kullanılarak trigonometrik nivelman tekniğinin yeniden araştırılması gündeme gelmiştir. Bu çalışmada, geometrik nivelman yerine GNSS destekli trigonometrik nivelmanın kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu çalışmada, noktalar arası farklı uzunluklara sahip üç noktadan oluşan bir test alanında GNSS destekli trigonometrik nivelman tekniği ile elde edilen yükseklik farkları geometrik nivelman ile elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar sonunda, Total Station kullanılarak gerçekleştirilen trigonometrik nivelmanda maksimum -4.86 cm, minimum -0.5 cm ve ortalama -2.49 cm olarak hesaplanmıştır. Buna karşın, GNSS çözümleri ile elde edilen kenar uzunluklarının kullanıldığı GNSS destekli trigonometrik nivelmanda maksimum -4.92 cm, minimum -0.4 cm ve mutlak hatalar ortalaması -2.52 cm olarak bulunmuştur. A–B, B–C ve A–C hatlarında elde edilen karşılaştırmalı sonuçlar, hat uzunluklarına bağlı olarak yöntemin geometrik nivelmanla olan uyum düzeyi daha açık ve tanımlı biçimde ortaya konulabilmektedir. Yaklaşık 100 m uzunluğundaki B–C hattı kısa hat niteliğinde olup, bu hatta elde edilen yükseklik farkları geometrik nivelman sonuçlarıyla yüksek düzeyde uyumlu bulunmuştur. Yaklaşık 1400 m uzunluğa sahip A–C hattı ise orta hat uzunluğunu temsil etmekte olup, bu hatta ait sonuçlar geometrik nivelmanla karşılaştırıldığında yüksek düzeyde uyumlu, yaklaşık 1500 m uzunluğa sahip A–B uzun hattında ise kabul edilebilir doğrulukta sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur.