Göçle oluşmuş yaşama bölgelerine yönelik dönüşüm projelerinde müzakereler

Ülkemizde kırdan kente göçün başladığı aşamadan itibaren geçerli normlardan farklı ilerleyen yer değiştirme, ikamet etme ve yaşam alanı yaratma süreci, kentlerin mekansal gelişimini önemli biçimde etkilemiştir. Fiziksel ve sosyal açıdan kente dair kalıpların ve esasen kentin kenarında kalmış olan söz konusu göçle oluşmuş yaşama alanları kentle ilişkilerini hep bir müzakere üzerinden kurmaya çalışmışlardır. Müzakerenin niteliği zamansal olarak, kurumsal, işlevsel, ekonomik ve politik süreçlere bağlı olarak değişiklik göstermiştir. Bugün gelinen aşamada ise, göçle oluşmuş yaşama alanları, kentsel dönüşüm uygulamalarının ağırlıklı olarak hedef grubu olmaları çerçevesinde farklı bir müzakerenin de konusu haline gelmişlerdir. Projelerden etkilenen kişilerin kendi yaşama alanlarına dair karar üretme süreçleri müzakere üzerinden yürütülürken, kentsel alan çok sayıda tarafın da dahil olduğu bir müzakere ortamı haline dönüşmüştür. Bu çok paydaşlı yapı mülkiyet hakları üzerinden gerçekleşen bir pazarlık ortamı ile birlikte müzakerenin tüm aşamalarda yer aldığı bir süreç ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma böyle bir müzakere ortamının özelliklerini İzmir'de göçle oluşmuş ve kentsel dönüşüm alanı ilan edilmiş üç farklı alan üzerinden ve mevzuatın tanımladığı farklı yetkiler açısından aktör temelli bir ele alışla incelemektedir. Bu kapsamda öncelikle, böyle bir müzakere ortamını yeniden inşa eden ve 6306 ve 5393(73) kanunlar uyarınca Resmi Gazete'de ilan edilen Kentsel Dönüşüm alanlarının Türkiye genelinde hangi ölçüde yaygınlık kazanmış olduğu ve dağılım biçimi ortaya konmaktadır. Bu bağlamda örnek alan incelemelerinin seçildiği İzmir kentindeki durum ise ayrıntılı olarak ve alan çalışmaları üzerinden değerlendirilmektedir.